
局米旁大师教言集MP259入智者论总录
22-2-1a
入智者论总录
༄༅། །མཁས་འཇུག་གི་སྡོམ་བྱང་བཞུགས་སོ། །
22-2-1b
༄༅༅། །བཞི་བཅོ༷མ་དྲུག་ལྡན༷་མཐའ་ལས་འདས༷། །ཞི་འཇ༷མ་ཐུགས་རྗེའི་དཔ༷ལ་ལྡན་པ། །གཞོ༷ན་ནུར༷་གྱུར༷་པ༷་ལ༷་བཏུད་ནས། །མཁས་འཇུག་སྡོམ་བྱང་འཛིན་ཆོས་སྤེལ། །གང་ལ་མཁས་པར་བྱ་བ་ཡི། །གནས་བཅུ་དག་ཏུ་གསུངས་པ་ནི། །ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་རྟེན་འབྲེལ་དང་། །གནས་དང་གནས་མིན་དབང་པོ་དུས། །བདེན་པ་དང་ནི་ཐེག་པ་དང་། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་བཅུའོ། །གཟུགས་དང་ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་དང་། །འདུ་བྱེད་རྣམ་ཤེས་ཕུང་པོ་ལྔ། །གཟུགས་ནི་དབང་ལྔ་དོན་ལྔ་དང་། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་བཅས་སོ། །མིག་རྣ་སྣ་ལྕེ་ལུས་དབང་ལྔ། །གཟུགས་
22-2-2a
སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་དོན་ལྔ། །མིག་ཡུལ་གཟུགས་ཀྱི་དབྱེ་བ་ལ། །སྔོ་སེར་དཀར་དམར་རྩ་བའི་མདོག །སྤྲིན་དང་དུ་བ་རྡུལ་ཁུག་སྣ། །ཉི་གྲིབ་སྣང་མུན་ཡན་ལག་བརྒྱད། །རིང་ཐུང་ལྷམ་ཟླུམ་མཐོ་དམའ་དང་། །ཕྲ་རགས་ཕྱལ་དང་ཕྱལ་མིན་དབྱིབས། །གཞན་ཡང་བཟང་ངན་བར་མ་སོགས། །ནང་གི་དབྱེ་བ་དུ་མར་འགྱུར། །སྒྲ་ཡི་ནང་གི་དབྱེ་བ་ལ། །ཟིན་འབྱུང་རྒྱུས་བྱུང་མ་བྱུང་དང་། །གཉིས་ཀ་ལས་ནི་བྱུང་བ་གསུམ། །སེམས་ཅན་དུ་སྟོན་དོན་རྗོད་བྱེད། །དེ་ཟློག་དང་གཉིས་དོན་བརྗོད་ལ། །འཇིག་རྟེན་འཕགས་པས་བཏགས་གཉིས་དང་། །གཞན་ཡང་བཟང་ངན་བར་མ་གསུམ། །ནང་གི་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་དོ། །དྲི་ལ་ཞིམ་མི་ཞིམ་ཆ་མཉམ། །ལྷན་སྐྱེས་སྦྱར་བྱུང་
22-2-2b
སོགས་དབྱེའོ། །མངར་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་ཁ་ཚ་བསྐ། །རོ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །གཞན་ཡང་ཡིད་འོང་མི་འོང་དང་། །བར་མ་གསུམ་སོགས་དབྱེ་བ་མང་། །རེག་བྱ་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་གཉིས། །སྲ་གཤེར་དྲོ་གཡོ་རྒྱུ་འབྱུང་རེག །འཇམ་རྩུབ་ལྕི་ཡང་བཀྲེས་སྐོམ་གྲང་། །མཉེན་ལྷོད་དམ་ཚིམ་ན་རྒ་འཆི། །ངལ་སོས་པ་དང་སྤུངས་ཆེ་སོགས། །འབྲས་བུའི་རེག་བྱའི་དབྱེ་བའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་པ་ཡི་གཟུགས་ལྔ་ནི། །བསྡུས་ལས་གྱུར་དང་མངོན་པར་སྐབས་ཡོད་དང་། །ཡང་དག་བླངས་པ་ལས་བྱུང་གཟུགས་དང་ནི། །ཀུན་བཏགས་པ་དང་དབང་འབྱོར་གཟུགས་ལྔའོ། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་དང་རྡུལ་ཕྲན་དང་། །ལྕགས་ཆུ་རི་བོང་ལུག་དང་གླང་། །ཉི་ཟེར་སྲོ་མ་ཤིག་ནས་སོར། །གོང་ནས་གོང་དུ་བདུན་གྱུར་ཏེ། །སོར་མོ་ཉེར་བཞི་ཁྲུ་གང་ལ། །ཁྲུ་བཞི་གཞུ་འདོམ་གང་ཞེས་བྱ། །གཞུ་འདོམ་ལྔ་བརྒྱ་རྒྱང་གྲགས་ཏེ། །རྒྱང་གྲགས་བརྒྱད་ནི་དཔག་ཚད་དོ། །ཚོར་བའི་ཕུང་པོའི་དབྱེ་བ་ལ། །བདེ་དང་སྡུག་བསྔལ་བཏང་སྙོམས་གསུམ། །བདེ་དང་ཡིད་བདེ་སྡུག་བསྔལ་དང་། །ཡིད་མི་བདེ་དང་བཏང་སྙོམས་ལྔ། །མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས། །བྱུང་བའི་ཚོར་བ་ལ་སོགས་དྲུག །དེ་ལ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་ཀྱི། །དབྱེ་བས་ཚོར་བ་བཅོ་བརྒྱད་འགྱུར། །ཡང་ན་ལུས་ཚོར་སེམས་ཚོར་གཉིས། །
22-2-3a
ཟང་ཟིང་བཅས་དང་ཟང་ཟིང་མེད། །ཞེན་པ་རྟེན་དང་ངེས་འབྱུང་རྟེན། །ལ་སོགས་དབྱེ་བས་དུ་མར་འགྱུར། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ནི་ཕུང་པོ་ལ། །མིག་གི་འདུས་ཏེ་རེག་པ་ལས། །བྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་ལ་སོགས་དྲུག །དོན་དང་ཐ་སྙད་འཛིན་པས་གཉིས། །ཡང་ནི་མཚན་བཅས་མཚན་མེད་དང་། །ཆུང་ངུ་ཆེ་དང་ཚད་མེད་པ། །ཅི་ཡང་མེད་པའི་འདུ་ཤེས་དྲུག །དེ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་མཛད། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ནི་ཕུང་པོ་ལ། །མཚུངས་ལྡན་མཚུངས་ལྡན་མིན་གཉིས་ལས། །སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་ནི། །སེམས་བྱུང་ལྔ་བཅུ་ང་གཅིག་སྟེ། །ཚོར་འདུ་སེམས་པ་ཡིད་བྱེད་དང་། །རེག་པ་ལྔ་ནི་ཀུན་འགྲོའོ།

入智者论总录
22-2-1a
入智者论总录
22-2-1b
顶礼具足四[种断除]、六[种圆满]，超越边际，寂静柔和，具有慈悲吉祥，成为童子者。
撰写《入智者论》总目录，弘扬持法。
所说应当成为智者的
十种处是：
蕴、界、处、缘起，
处与非处、根、时，
谛以及乘，
有为法与无为法十种。
色、受、想、
行、识五蕴。
色是五根、五境和
法处所摄色。
眼、耳、鼻、舌、身五根，
色、
22-2-2a
声、香、味、触五境。
眼所见色的分类：
蓝、黄、白、红基本颜色，
云、烟、尘、雾等，
日影、明暗八种。
长、短、方、圆、高、低，
细、粗、平整与不平整形状。
另外还有好、坏、中等等，
内部分类多种多样。
声音的内部分类：
有执取发生、自然发生、非发生及
二者皆发生的三种。
显示有情、表达意义，
与此相反以及二者兼具，
世间施设与圣者施设两种，
另外好、坏、中等三种，
内部分类无量无数。
香分为：芳香、不芳香、中等，
天然、人造等分类。
22-2-2b
甜、酸、咸、辣、苦、涩，
味道被认为有六种。
另外还有可意、不可意和
中等三种等许多分类。
触分为因和果两种。
坚、湿、暖、动是因触，
柔、粗、重、轻、饥、渴、冷，
软、松、紧、饱、病、老、死，
疲劳、休息以及厚实等，
是果触的分类。
法处所摄色有五种：
极略色、无表色、
表色、定所生色以及
遍计所执色五种。
极微尘和微尘，
铁尘、水尘、兔毛尘、羊毛尘、牛毛尘，
日光尘、蚊、虱、麦粒，
每上一级增大七倍。
二十四指宽为一肘，
四肘为一弓展，
五百弓展为一由旬，
八由旬为一大由旬。
受蕴的分类：
乐、苦、舍三种。
乐、意乐、苦、
意苦和舍五种。
由眼触所生
受等六种。
以乐、苦、舍的
分类，受有十八种。
或者身受与心受二种，
有资具和无资具，
依着执和依出离，
等等分类有多种。
22-2-3a
想蕴中，
由眼触所生
想等六种。
执取义和执取言词两种。
或者有相和无相，
小、大和无量，
无所有想六种。
这些等等的分类。
行蕴中，
相应和不相应两种。
与心相应的是
五十一种心所：
受、想、思、作意和
触五种是遍行。


 །འདུན་པ་མོས་པ་དྲན་པ་དང་། །ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་ཡུལ་ངེས་ལྔ། །ཚོར་བ་འདུ་ཤེས་གཉིས་མ་གཏོགས། །གཞན་ཀུན་འདུ་བྱེད་ཕུང་པོས་བསྡུས། །དད་དང་བག་ཡོད་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་། །བཏང་སྙོམས་ངོ་ཚ་ཁྲེལ་ཡོད་དང་། །མ་ཆགས་མ་སྡང་གཏི་མུག་མེད། །རྣམ་པར་མི་འཚེ་བརྩོན་འགྲུས་ནི། །དགེ་བའི་སེམས་བྱུང་བཅུ་གཅིག་སྟེ། །ངོ་བོ་དགེ་ཕྱིར་དེ་འབྲེལ་འང་དགེ། མ་རིག་འདོད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་དང་། །ང་རྒྱལ་ཐེ་ཚོམ་ལྟ་བ་ལ། །རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་དྲུག་ཅེས་བྱ། །ལྟ་བ་དེ་ལ་ལྔར་ཕྱེ་ན། །འཇིག་ཚོགས་ལྟ་དང་རྟག་ཆད་ཀྱི། །མཐར་ལྟ་དང་ནི་ལོག་ལྟ་དང་། །ལྟ་བ་
22-2-3b
མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། །ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ནོ། །ལྟ་བ་ལྔ་དང་ལྟ་མིན་ལྔ། །རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་བཅུ་ཞེས་བྱ། །ཁྲོ་བ་འཁོན་འཛིན་འཚིག་པ་དང་། །རྣམ་འཚེ་ཕྲག་དོག་གཡོ་དང་སྒྱུ། །ངོ་ཚ་མེད་དང་ཁྲེལ་མེད་དང་། །འཆབ་པ་སེར་སྣ་རྒྱགས་པ་དང་། །མ་དད་པ་དང་ལེ་ལོ་དང་། །བག་མེད་བརྗེད་ངས་ཤེས་བཞིན་མིན། །རྨུགས་པ་རྒོད་པ་རྣམ་གཡེང་བཅས། །ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་ཉི་ཤུའོ། །ཉོན་མོངས་སུམ་ཅུ་དེ་དག་ལས། །འཇིག་མཐར་གཉིས་དང་དེ་གཉིས་དང་། །མཚུངས་ལྡན་མ་རིག་མ་གཏོགས་གཞན། །འདོད་ཁམས་འདིར་ནི་ངོ་བོ་ཡིས། །མི་དགེ་ཡིན་ཕྱིར་དེ་དག་དང་། །འབྲེལ་བའི་ལས་རྣམས་མི་དགེར་འགྱུར། །གཉིད་དང་འགྱོད་པ་རྟོག་དང་དཔྱོད། །གཞན་འགྱུར་བཞི་ཞེས་བྱ་བ་ཡིན། །ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་ཉེར་བཞི་ནི། །ཐོབ་དང་མ་ཐོབ་སྐལ་མཉམ་དང་། །འདུ་ཤེས་མེད་དང་དེའི་སྙོམས་འཇུག །འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་སྲོག་དབང་དང་། །སྐྱེ་གནས་རྒ་དང་མི་རྟག་དང་། །མིང་དང་ཚིག་དང་ཡི་གེའི་ཚོགས། །སོ་སྐྱེ་འཇུག་པ་སོ་སོར་ངེས། །འབྱོར་འབྲེལ་མགྱོགས་པ་གོ་རིམ་དུས། །ཡུལ་དང་གྲངས་དང་ཚོགས་པ་སྟེ། །འདིས་མཚོན་གཞན་རྣམས་དེ་ལྟར་ཤེས། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་ལ། །མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ནས། །ཡིད་ཤེས་བར་གྱི་ཚོགས་དྲུག་དང་། །
22-2-4a
ཉོན་མོངས་ཅན་གྱི་ཡིད་དང་ནི། །ཀུན་གཞིའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་བཅས། །རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་དག་ཏུ་འདོད། །འདུས་བྱས་ཆོས་ཀུན་ཕུང་པོ་ལྔར། །འདུས་ཕྱིར་དེ་དག་གཏམ་གཞི་དང་། །རྒྱུ་བཅས་འཇིག་རྟེན་ལྟ་གནས་དང་། །སྲིད་པ་དག་ཏུའང་བརྗོད་པ་ཡིན། །འདུན་པ་དང་ནི་འདོད་ཆགས་ཀྱི། །ཉེར་ལེན་ཟག་བཅས་ཕུང་པོ་དེ། །འཐབ་བཅས་སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་དང་། །ངེས་པར་འབྱུང་བྱ་དག་ཏུ་བརྗོད། །ཕུང་ལྔའི་རབ་དབྱེ་ལ་མཁས་ན། །བདག་ལ་གཅིག་པུར་འཛིན་པ་ཡི། །ལྟ་བ་ངན་པ་ལྡོག་འགྱུར་ཞིང་། །འདུས་བྱས་ཆོས་ལ་མཁས་པར་འགྱུར། །མིག་དང་གཟུགས་དང་མིག་ཤེས་ཁམས། །རྣ་བ་སྒྲ་དང་རྣ་ཤེས་ཁམས། །སྣ་དང་དྲི་དང་སྣ་ཤེས་ཁམས། །ལྕེ་དང་རོ་དང་ལྕེ་ཤེས་ཁམས། །ལུས་དང་རེག་བྱ་ལུས་ཤེས་ཁམས། །ཡིད་དང་ཆོས་དང་ཡིད་ཤེས་ཁམས། །དབང་དྲུག་ཡུལ་དྲུག་ཤེས་དྲུག་སྟེ། །དེ་ལྟར་ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དོ། །དྲུག་པོ་འདས་མ་ཐག་པ་ཡི། །རྣམ་ཤེས་གང་ཡིན་དེ་ཡིད་དབང་། །ཆོས་ཁམས་དབྱེ་བ་བཅུ་དྲུག་སྟེ། །བརྟགས་འགོག་བརྟགས་མིན་ནམ་མཁའ་དང་། །དགེ་སོགས་དེ་བཞིན་ཉིད་གསུམ་དང་། །འདུ་ཤེས་མེད་དང་འགོག་སྙོམས་ཀྱི། །སེམས་མེད་གཉིས་ཏེ་འདུས་མ་བྱས། །རྣམ་པ་བརྒྱད་དང་ཚོར་བ་དང་། །འདུ་ཤེས་འདུ་
22-2-4b
བྱེད་ཆོས་ཀྱི་ནི། །སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ལྔ་དང་བཅས་སོ། །དེ་ལྟར་ཁམས་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དུ། །ཤེས་བྱའི་ཆོས་ཀུན་འདུས་པས་ན། །དེ་ལ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་སོགས། །དབྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་ཤེས་པར་བྱ། །ཡུལ་དྲུག་གཟུང་བྱའི་རྒྱུ་དང་ནི། །དབང་དྲུག་འཛིན་དང་ཤེས་དྲུག་གིས། །དེ་འཛིན་བྱེད་པར་རྟོགས་པ་ན། །བདག་རྒྱུར་ལྟ་བ་ལྡོག་པར་འགྱུར། །མིག་རྣ་སྣ་ལྕེ་ལུས་ཡིད་དང་། །གཟུགས་སྒྲ་དྲི་རོ་རེག་ཆོས་ཀྱི། །སྐྱེ་མཆེད་དག་ནི་བཅུ་གཉིས་ཏེ། །མིག་དང་གཟུགས་ནས་ཡིད་ཆོས་བར། །སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་པའི་མིང་སྦྱར་རོ།

直译简体中文
欲、胜解、念、
定、慧、境决定五。
除受、想二者外，
其余一切皆属行蕴。
信与正知、轻安、
舍、惭、愧及
无贪、无嗔、无痴、
不害、精进，
为善心所十一种，
因自性善故与之相关亦善。
无明、贪欲、嗔恚、
傲慢、疑惑、见，
称为六种根本烦恼。
此见若分为五种：
身见和常见、断见的
边见以及邪见和
见
22-2-3b
执为最胜和
戒禁取见。
五种见和五非见，
称为十种根本烦恼。
愤怒、怨恨、恼害、
损害、嫉妒、谄曲、诳诈，
无惭、无愧、
覆藏、悭吝、骄傲，
不信、懈怠、
放逸、忘念、不正知、
昏沉、掉举、散乱，
为二十种随烦恼。
这三十种烦恼中，
身见、边见二者及与此二者
相应的无明除外，其余
在此欲界以自性
为不善，因此与它们
相关的业成为不善。
睡眠、后悔、寻、伺，
为四种不定。
不相应行二十四种是：
得、非得、同分、
无想、无想等至、
灭尽等至、命根、
生、住、老、无常、
名身、句身、文身、
异生性、流转、决定、
相应、迅速、次第、时、
方、数、和合，
由此例知其余亦如是。
识蕴中，
从眼识到
意识的六识，
以及染污意和
阿赖耶识，
共识聚八种。
一切有为法皆摄于五蕴，
故它们是言论之基，
有因之世间，见之处所，
亦称为有。
22-2-4a
欲和贪爱的
取蕴、有漏蕴，
亦称为有诤、苦、集和
应出离。
若通达五蕴差别，
则能破除执著
自我为一体的
恶见，并成为通达有为法者。
眼、色、眼识界，
耳、声、耳识界，
鼻、香、鼻识界，
舌、味、舌识界，
身、触、身识界，
意、法、意识界，
六根、六境、六识，
如是十八界。
刚刚灭去的
六种识即是意根。
法界分十六种：
择灭、非择灭、虚空、
善等、三种真如、
无想和灭尽定的
两种无心，为八种无为。
受、想、
22-2-4b
行、法处
所摄色五种。
如是十八界
摄一切所知法，
应了解它们的有漏、无漏等
各种差别。
当了解六境是所取之因，
六根是能取，六识
是对彼能取作用时，
则能破除执我为因的见解。
眼、耳、鼻、舌、身、意和
色、声、香、味、触、法
共十二处，
从眼与色到意与法，
皆称为处。


 །རྣམ་ཤེས་ཁམས་བདུན་ཡིད་དུ་བསྡུས། །ཡིད་ནི་ཀུན་གྱི་ཡུལ་ཅན་ཏེ། །རྟོག་བཅས་ཡིད་ཀྱིས་ཆོས་རྣམས་ལ། །རྫས་བཏགས་སྣང་སེལ་འགལ་འབྲེལ་དང་། །ཡུལ་དང་ཡུལ་ཅན་ལ་སོགས་པའི། །ཐ་སྙད་སྣ་ཚོགས་བྱས་པ་ཡིས། །ཤེས་བྱའི་དོན་ལ་མི་རྨོངས་འགྱུར། །ཡུལ་ལ་སྣང་ཡུལ་གཟུང་ཡུལ་དང་། །ཞེན་ཡུལ་འཇུག་ཡུལ་རྣམ་པ་བཞི། །ཡུལ་ཅན་བློ་ཡི་དབྱེ་བ་ལ། །སྣང་ལ་མ་ངེས་ཡིད་དཔྱོད་དང་། །མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་དང་། །མངོན་སུམ་རྗེས་དཔག་ཚད་མ་གཉིས། །བཅད་ཤེས་དང་ནི་བདུན་དུ་དབྱེ། །བློ་ཀུན་མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཡང་དག་རྟོགས་བཞིར་འདུ། །སེལ་བར་དོན་དང་བློའི་རྣམ་གཉིས། །རྣམ་གཅོད་དང་ནི་ཡོངས་གཅོད་གཉིས། །མི་
22-2-5a
སྲིད་མི་ལྡན་གཞན་ལྡན་གཅོད། །དོན་ལྡོག་གཞི་ལྡོག་རང་ལྡོག་གསུམ། །དེ་ལ་སོགས་པའི་དབྱེ་བ་ཡོད། །འགལ་ལ་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་དང་། །ཕན་ཚུན་སྤངས་འགལ་རྣམ་པ་གཉིས། །དང་པོར་བློ་འགལ་དོན་འགལ་གཉིས། །གཉིས་པར་དངོས་འགལ་བརྒྱུད་འགལ་གཉིས། །འབྲེལ་ལ་བདག་གཅིག་འབྲེལ་བ་དང་། །དེ་བྱུང་འབྲེལ་བ་རྣམ་གཉིས་སོ། །ཐ་སྙད་རང་གི་རྣམ་དབྱེ་ལ། །ཤེས་བརྗོད་འཇུག་པའི་ཐ་སྙད་གསུམ། །མཐོང་ཐོས་བྱེ་བྲག་ཕྱེད་པ་དང་། །མྱོང་བའི་ཐ་སྙད་རྣམ་པ་བཞི། །ཡིན་ཡོད་སྒྲུབ་དང་མེད་མིན་དགག །དགག་སྒྲུབ་ཐ་སྙད་ཡན་ལག་བཞི། །ཆོས་ཀུན་བསྡུ་ན་སྣང་བ་གཟུགས། །གཙོ་བོ་སེམས་དང་འཁོར་སེམས་བྱུང་། །ལྡན་མིན་འདུ་བྱེད་འདུས་མ་བྱས། །ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔ་དེར་འདུའོ། །ཕྱི་ཡི་ཡུལ་དྲུག་ལོངས་སྤྱད་བྱ། །ནང་གི་དྲུག་པོ་སྤྱོད་བྱེད་ལ། །སྐྱེ་མཆེད་དེ་དག་སྣ་ཚོགས་པས། །བདག་ལ་ཟ་པོར་འཛིན་པ་ལྡོག །ཕྱི་དང་ནང་གི་ཆོས་ཐམས་ཅད། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་སྟེ་སྐྱེ། །ཕྱི་ཡི་རྒྱུ་དང་འབྲེལ་བ་ནི། །ས་བོན་མྱུ་གུ་འདབ་མ་དང་། །སྡོང་བུ་སྦུ་གུ་སྙིང་པོ་དང་། །མེ་ཏོག་འབྲས་བུ་རིམ་པར་འབྱུང་། །དེ་དང་འབྲེལ་བའི་རྐྱེན་དྲུག་སྟེ། །ས་ཆུ་མེ་རླུང་མཁའ་དུས་སོ། །ནང་གི་རྟེན་འབྲེལ་
22-2-5b
བཅུ་གཉིས་ནི། །འདི་ཡོད་པ་ལས་འདི་བྱུང་སྟེ། །མ་རིག་འདུ་བྱེད་རྣམ་པར་ཤེས། །མིང་གཟུགས་སྐྱེ་མཆེད་དྲུག་རེག་པ། །ཚོར་བ་སྲེད་པ་ལེན་པ་དང་། །སྲིད་པ་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤིའོ།

直译简体中文
七识界摄于意。
意是一切境的主体，
具分别的意对诸法，
实有、假立、显现、遣除、相违、相关及
境与有境等
各种名言的施设，
使人对所知义不迷惑。
境有显境、所取境、
所执境、趣入境四种。
有境心的分类有：
不决定、非量、
未了解、错解、怀疑、
现量、比量二种量，
再现识，共分为七种。
一切心识可归纳为未了解、错解、
怀疑、正确了解四种。
遣除有境与心的两种，
又分为遮遣和表诠两种。
不
22-2-5a
可能、无有、他有遣除，
义返体返自返三种，
有这些等等分类。
相违有俱不容
和相互排除二种。
第一分心相违和事相违两种，
第二分直接相违和间接相违两种。
相关有同体相关和
因果相关两种。
名言自身分类有：
认知、表述、行为三种名言，
见、闻、分辨和
体验四种名言，
是、有、成立和无、非、否定，
否定、肯定名言四种要素。
诸法若归纳则为显现的色法，
主要的心和眷属心所，
不相应行和无为法，
所知五事摄于其中。
外六境是所受用，
内六根是能受用，
这些处各种各样，
能破除执我为食者。
一切内外法
缘起而生，
外因缘关系是：
种子、苗芽、叶、
茎、枝、髓、
花、果次第生起。
与之相关的六缘：
地、水、火、风、空、时。
内十二缘起
22-2-5b
是：
此有故彼生，
无明、行、识、
名色、六处、触、
受、爱、取、
有、生、老死。


 །མ་རིག་སྲེད་ལེན་གསུམ་ཉོན་མོངས། །འདུ་བྱེད་སྲིད་པ་གཉིས་ནི་ལས། །ལྷག་མ་བདུན་པོ་སྡུག་བསྔལ་ཏེ། །བསྡུ་ན་ཀུན་འབྱུང་སྡུག་བསྔལ་གཉིས། །མ་རིག་ཡོད་ན་ལུགས་འབྱུང་དུ། །མགལ་མེ་བསྐོར་ལྟར་རྒྱུན་མི་འཆད། །མ་རིག་ལྡོག་ན་ལུགས་ལྡོག་གི། །བདེན་དོན་རྣམ་པ་བཅུ་གཉིས་འགྲུབ། །དེ་དག་རྐྱེན་དྲུག་འབྲེལ་བ་སྟེ། །ས་ཆུ་མེ་རླུང་མཁའ་རྣམ་ཤེས། །རྟེན་དམིགས་སྣང་མཁའ་ཡིད་བྱེད་ལྔས། །མིག་ཤེས་སྐྱེ་སོགས་ཆོས་རྣམས་ཀུན། །རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་འདུས་ལས་སྐྱེ། །དུས་དང་དབང་ཕྱུག་སོགས་ཀྱིས་མིན། །ཁ་ཏོན་མར་མེ་མེ་ལོང་བརྒྱ། །མེ་ཤེལ་ས་བོན་སྐྱུར་དང་སྒྲས། །ཕུང་པོ་ཉིང་མཚམས་སྦྱོར་བ་ནི། །མི་འཕོ་བར་ཡང་མཁས་རྟོགས་བྱ། །དེ་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་དོན་རྟོགས་ན། །རྟག་མིན་ཆད་མིན་འཕོས་པའང་མིན། །རྒྱུ་ཆུང་ན་ཡང་འབྲས་བུ་ཆེ། །རྒྱུ་འབྲས་རྒྱུ་མཐུན་ཉིད་དུ་ཤེས། །ཆོས་ཀུན་རྒྱུ་མེད་མ་ཡིན་ལ། །རྒྱུ་མིན་གཞན་ལས་མ་བྱུང་སྟེ། །རྟེན་འབྲེལ་དབང་གིས་སྣང་བས་ན། །བདག་ལ་བྱེད་པོར་ལྟ་བ་ལྡོག །རྒྱུ་རྐྱེན་རྟེན་འབྲེལ་སྣང་བ་ཀུན། །མ་སྐྱེས་རང་
22-2-6a
བཞིན་ཞི་བར་མཐོང་། །དེ་ཕྱིར་དུས་གསུམ་རྟོགས་ལ་མི་རྨོངས་ཤིང་། །འཕགས་ལམ་བརྒྱད་ལྡན་ཆོས་དང་ཤེས་བྱ་ཀུན། །ཡང་དག་གཟིགས་པ་སངས་རྒྱས་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་མཐོང་བ་དེས་མཐོང་ངོ་། །གང་ལས་གང་ཞིག་འབྱུང་བ་དང་། །མི་འབྱུང་གནས་དང་གནས་མིན་ལ། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཚད་མེད་ཀྱང་། །གཞན་དབང་བདུན་གྱིས་མཚོན་ནས་བསྟན། །མི་འདོད་འདོད་དང་རྣམ་དག་དང་། །མཉམ་དུ་འབྱུང་དང་དབང་བྱེད་དང་། །འཐོབ་པ་དང་ནི་ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི། །གཞན་དབང་རྣམ་པ་བདུན་དུ་བརྗོད། །གནས་དང་གནས་མིན་ཤེས་བྱེད་པའི། །རིག་པའི་གནས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ། །བཟོ་དང་གསོ་བ་སྒྲ་ཚད་མ། །ནང་དོན་རིག་པ་གནས་ཆེན་ལྔ། །མངོན་བརྗོད་ཟློས་གར་སྐར་རྩིས་དང་། །སྡེབ་སྦྱོར་སྙན་ངག་གནས་ཆུང་ལྔའོ། །ཕྱི་རོལ་ཏརྐལ་སྡེ་ལྔ་ནི། །གྲངས་ཅན་བྱེ་བྲག་གཅེར་བུ་པ། །སྤྱོད་པ་པ་དང་རྒྱང་འཕེན་ཏེ། །བསྡུས་ན་རྟག་ཆད་སྡེ་གཉིས་སོ། །བྱེ་བྲག་སྨྲ་དང་མདོ་སྡེ་པ། །སེམས་ཙམ་དབུ་མ་གྲུབ་མཐའ་བཞི། །ཡུལ་དབང་ཤེས་གསུམ་ཚོགས་པ་རྐྱེན། །དེས་བསྐྱེད་བློ་ནི་རྣམ་བཅས་ཏེ། །རང་རིག་གཞན་རིག་རྣམ་པ་གཉིས། །རྟོག་བཅས་རྟོགས་མེད་ལ་སོགས་སོ། །ཀུན་བརྟགས་གཞན་དབང་ཡོངས་གྲུབ་ལ། །མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཞེས་བྱ། །
22-2-6b
རྒྱུ་འབྲས་ངོ་བོ་ཉིད་དཔྱད་པའི། །རྡོ་རྗེ་གཟེགས་མ་ཡོད་མེད་འགོག །གཅིག་དང་དུ་བྲལ་རྣམ་པ་གསུམ། །ཀུན་དཔྱོད་རྟེན་འབྲེལ་ཆེན་མོའོ། །སྣ་ཚོགས་དངོས་པོའི་གཞན་དབང་གིས། །གནས་དང་གནས་མིན་ཚུལ་ཤེས་ན། །བདག་ནི་ཀུན་ལ་དབང་སྒྱུར་བར། །འཛིན་པའི་རྨོངས་པ་རབ་བསལ་ནས། །ཤེས་བྱ་ཀུན་ལ་མ་རྨོངས་པའི། །ཤེས་རབ་རྒྱ་ཆེན་ཐོབ་པར་འགྱུར། །དབང་པོ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་ནི། །མིག་རྣ་སྣ་ལྕེ་ལུས་ཡིད་དབང་། །ཕོ་དབང་མོ་དབང་སྲོག་དབང་དང་། །སྡུག་བསྔལ་དང་ནི་ཡིད་མི་བདེ། །བདེ་དང་ཡིད་བདེ་བཏང་སྙོམས་དབང་། །དད་བརྩོན་དྲན་ཏིང་ཤེས་རབ་དབང་། །ཀུན་ཤེས་བྱེད་དང་ཀུན་ཤེས་པ། །ཀུན་ཤེས་ལྡན་པའི་དབང་པོའོ།

直译简体中文
无明、爱、取三者是烦恼，
行、有二者是业，
其余七者是苦，
归纳则为集谛与苦谛二种。
当有无明时，顺序生起，
如旋转火轮般相续不断。
当无明逆转时，逆序的
十二谛义成立。
与彼等相关的六种缘：
地、水、火、风、空、识。
所依、所缘、显现、空间、作意五种，
眼识生起等一切法，
都从各种因缘聚合而生，
并非由时间、自在天等所生。
诵经、灯、百面镜、
火晶、种子、酸与声，
蕴与结生相连，
虽不转移而通达。
如是了解缘起义，
非常非断亦非转移，
因虽小而果大，
因果同类而了知。
一切法非无因，
亦非从非因他者所生，
因依缘起而显现，
故破除执我为作者之见。
因缘缘起一切现象，
皆见为无生自
22-2-6a
性寂静。
因此不迷惑于三时，
具足八支圣道、法与一切所知，
如实观见佛法身，
见缘起者即见彼。
从何生何、
不生、处与非处，
虽有无量分别，
但以七种他缘为例而说明。
不欲生、欲生、清净、
同时生起、主导、
获得以及普行
七种他缘。
了知处与非处的
各种明处中：
工巧明、医方明、声明、因明、
内明为五大明处。
词藻学、戏剧、占星术、
韵律学、诗学为五小明处。
外道五派是：
数论派、胜论派、尼犍子派、
行动派和顺世派，
总摄为常见和断见两派。
毗婆沙宗、经部宗、
唯识宗、中观宗四种宗派。
境、根、识三者和合为缘，
由彼所生之心带相，
自证、他证二种，
有分别、无分别等。
遍计所执、依他起、圆成实，
称为三种自性。
22-2-6b
因果自性之观察，
金刚屑因破有无。
一多离三相，
普察大缘起。
依各种事物的他缘，
若知处与非处之理，
则能彻底断除
我能主宰一切的
执着迷惑，
获得对一切所知无迷惑的
广大智慧。
二十二根是：
眼、耳、鼻、舌、身、意根，
男根、女根、命根，
苦根及意苦根，
乐根、意乐根、舍根，
信根、精进根、念根、定根、慧根，
未知当知根、已知根、
具知根。


 །དེ་དག་གིས་ནི་རང་རང་གི། །ལས་ལ་དབང་བྱེད་རྙེད་གཏོང་སོགས། །དབང་པོའི་རབ་ཏུ་དབྱེ་བ་དང་། །གཞུང་དུ་བསྟན་པ་བཞིན་ཤེས་བྱ། །དབང་པོའི་ཚུལ་འདི་རྟོགས་པ་ཡིས། །བདག་ནི་ཡུལ་ལ་བདག་པོ་རུ། །འཛིན་པའི་རྨོངས་སོགས་རབ་སྤངས་ནས། །ཆོས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་མཁས་པར་འགྱུར། །འདས་དང་ད་ལྟར་མ་འོངས་པ། །དུས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བརྗོད། །དེ་ལ་དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་དང་། །བྱ་བ་རྫོགས་པའི་སྐད་ཅིག་གཉིས། །དུས་མཐའི་སྐད་ཅིག་བརྒྱ་ཉི་ཤུར། །དེ་ཡི་སྐད་ཅིག་དེ་དྲུག་ཅུར། །ཐང་ཅིག་ཅེས་བྱ་དེ་སུམ་
22-2-7a
ཅུར། །ཡུད་ཙམ་གཅིག་ཅེས་བྱ་བར་བརྗོད། །ཡུད་ཙམ་ཉིན་ཞག་ཟླ་བ་ནི། །གོང་ནས་གོང་དུ་སུམ་ཅུར་འགྱུར། །ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལོ་གཅིག་སྟེ། །ལོ་ལ་དུས་བཞི་དྲུག་སོགས་དབྱེ། །དབུགས་དྲུག་ཆུ་སྲང་ཞེས་བྱ་སྟེ། །ཆུ་སྲང་དྲུག་ཅུ་ཆུ་ཚོད་གཅིག །ཆུ་ཚོད་དྲུག་ཅུ་ཉིན་ཞག་གཅིག །ཉིན་ཞག་ཚེས་ཞག་ཁྱིམ་ཞག་གསུམ། །དབྱར་དགུན་སྟོན་དཔྱིད་དུས་བཞི་དང་། །དགུན་སྟོད་དགུན་སྨད་དཔྱིད་སོས་ཀ །དབྱར་སྟོན་ཞེས་བྱ་དུས་དྲུག་གོ། །བསྐལ་པ་ཆགས་གནས་འཇིག་སྟོང་བཞི། །བར་བསྐལ་དང་ནི་བསྐལ་ཆེན་གཉིས། །བྱིས་གཞོན་ལང་ཚོ་དར་བབ་རྒུད། །ལ་སོགས་ཕྱི་ནང་དངོས་པོ་ལ། །ལྟོས་ཏེ་དུས་ཀྱི་རྣམ་བཞག་བྱེད། །དུས་ལ་མཁས་པར་འགྱུར་བ་ཡིས། །དངོས་ཀུན་མི་རྟག་གཡོ་བར་ཤེས། །བདག་ལ་རྟག་འཛིན་རང་ལོག་ནས། །དོན་དང་ཐ་སྙད་ཀུན་ཤེས་འགྱུར། །སྡུག་བསྔལ་ཀུན་འབྱུང་འགོག་པ་དང་། །ལམ་ནི་བདེན་པ་བཞི་རུ་འདོད། །བདེན་བཞིའི་རྣམ་པ་བཅུ་དྲུག་ནི། །བདེན་པ་རེ་ལ་བཞི་རེ་སྟེ། །མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་སྟོང་བདག་མེད། །རྒྱུ་དང་ཀུན་འབྱུང་རབ་སྐྱེ་རྐྱེན། །འགོག་ཞི་གྱ་ནོམ་ངེས་པར་འབྱུང་། །ལམ་རིག་སྒྲུབ་པ་ངེས་འབྱིན་ནོ། །སྡུག་བསྔལ་བདེན་པའི་གཞིར་གྱུར་པ། །མ་དག་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ནི། །
22-2-7b
འོག་གཞི་རླུང་ཆུ་ས་དཀྱིལ་གསུམ། །རི་རབ་རི་བདུན་མཚོ་བདུན་དང་། །གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད་དང་ནི། །སོ་སོའི་གཞི་དང་གནས་རྣམས་སོ། །སྐྱེ་བ་སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་ནི། །ཡང་སོས་ཐིག་ནག་བསྡུས་འཇོམས་དང་། །ངུ་འབོད་ངུ་འབོད་ཆེ་ཚ་བ། །རབ་ཚ་མནར་མེད་ཚ་བ་བརྒྱད། །ཨ་ཆུ་ཀྱི་ཧུད་སོ་ཐམ་པ། །ཆུ་བུར་ཅན་དང་ཆུ་བུར་རྡོལ། །པདྨ་པད་ཆེན་ལྟར་གས་པ། །ཨུཏྤལ་ལྟར་གས་གྲང་དམྱལ་བརྒྱད། །ཤལ་མ་ལི་སྡོང་སྤུ་གྲིའི་ཚལ། །རོ་མྱགས་འདམ་དང་ཐལ་ཚན་ཆུ། །ཕྱོགས་བཞིར་བཅུ་དྲུག་ཚ་དམྱལ་གྱི། །ཉེ་འཁོར་གནས་ཞེས་བྱ་བར་བརྗོད། །ཉི་ཚེ་བ་དང་བཅས་པ་ལ། །དམྱལ་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ཅེས་སུ་བརྗོད། །ཡི་དྭགས་བྱིངས་ན་གནས་པ་དང་། །མཁའ་ལ་རྒྱུ་བའི་རིགས་ཀྱི་གཉིས། །ནང་གི་ལས་སྣང་མྱོང་ཚུལ་གྱིས། །དབྱེ་བ་རྣམ་པ་མང་དུ་ཡོད། །དུད་འགྲོ་བྱིངས་ན་གནས་པ་དང་། །ཁ་འཐོར་བ་ཡི་རིགས་གཉིས་ཏེ། །རྐང་མེད་རྐང་གཉིས་རྐང་བཞི་དང་། །རྐང་མང་ལ་སོགས་དབྱེ་མཐའ་ཡས། །མི་ལ་གླིང་བཞི་གླིང་ཕྲན་བརྒྱད། །ལུས་འཕགས་འཛམ་གླིང་ལ་སོགས་སོ།

直译简体中文
彼等各自
对其功能具有主导作用，得、舍等，
应了知根的
各种分类，如论中所说。
通过了解这根的道理，
能彻底断除
执着我为境之主
的迷惑等，而成为通达法理者。
过去、现在、未来，
说为三种时间。
其中有终极刹那和
事业完成刹那两种。
一百二十个终极刹那为
一个刹那，六十个刹那为
一个
22-2-7a
须臾，三十个须臾
称为一瞬间。
瞬间、日夜、月，
上上皆为三十倍。
十二月为一年，
年分四季、六季等。
六息为一水秤，
六十水秤为一水时，
六十水时为一日夜，
日夜有太阳日、月相日、宫位日三种。
夏、冬、秋、春四季，
或初冬、晚冬、春、夏初、
夏、秋，称为六季。
成劫、住劫、坏劫、空劫四种，
中劫和大劫两种。
婴儿期、少年期、青春期、成熟期、衰老期，
等等依内外事物
而安立时间。
通过精通时间，
知一切事物无常变迁，
对我执常见自然消退，
从而了知一切义与名言。
苦、集、灭、
道，认为是四谛。
四谛十六行相是：
每谛各有四种：
无常、苦、空、无我；
因、集、生、缘；
灭、静、妙、出；
道、理、行、出。
作为苦谛之基础的
不净器世间是：
22-2-7b
下方风、水、地三轮，
须弥山、七金山、七海、
四大洲、八小洲及
各自的基础与住所。
生为有情世间是：
等活、黑绳、众合、号叫、
大号叫、炎热、
极热、无间八热地狱。
剌布、呼呼、齿战、
疱、疱裂、
如莲花、如大莲花般裂开、
如青莲花般裂开八寒地狱。
铁刺林、剑叶林、
粪泥、灰河，
四方十六热地狱的
近边处所。
连同孤独地狱，
共称为十八地狱界。
饿鬼有住于深处
和空行二类，
依内业显现体验方式，
有多种分类。
旁生有住于深处
和散居二类，
无足、二足、四足和
多足等无边分类。
人有四大洲、八小洲，
东胜身洲、南赡部洲等。


 །ཕོ་མོ་མ་ནིང་རིགས་གསུམ་དང་། །རྒྱལ་རིགས་ལ་སོགས་དབྱེ་བ་མང་། །ལྷ་མིན་རྒྱལ་པོ་སྒྲ་གཅན་དང་། །སྐར་ཕྲེང་མགུལ་ཕྲེང་ཐག་བཟང་རིས། །ལྷ་མིན་ནང་གི་རིགས་ལ་ནི། །
22-2-8a
ཚེ་དཔལ་ལྷ་སོགས་དབྱེ་བ་ཡོད། །རྒྱལ་ཆེན་རིས་བཞི་སུམ་ཅུ་གསུམ། །འཐབ་བྲལ་དགའ་ལྡན་འཕྲུལ་དགའ་དང་། །གཞན་འཕྲུལ་དབང་བྱེད་དྲུག་པོ་ལ། །འདོད་ལྷ་རིས་དྲུག་ཅེས་སུ་བརྗོད། །གཟུགས་ཁམས་གནས་རིས་རྣམ་པ་བཅུ་བདུན་ནི། །བསམ་གཏན་བཞི་སྟེ་འོག་ནས་གྱེན་རིམ་གྱིས། །དང་པོར་ཚངས་རིས་མདུན་འདོན་ཚངས་ཆེན་གསུམ། །གཉིས་པར་འོད་ཆུང་ཚད་མེད་འོད་འོད་གསལ། །གསུམ་པར་དགེ་ཆུང་ཚད་མེད་དགེ་དགེ་རྒྱས། །བཞི་པར་སྤྲིན་མེད་འོད་དང་བསོད་ནམས་སྐྱེས། །འབྲས་བུ་ཆེ་གསུམ་དེ་སྟེང་གནས་གཙང་ལྔ། །མི་ཆེ་མི་གདུང་ཤིན་ཏུ་མཐོང་བ་དང་། །གྱ་ནོམ་སྣང་དང་འོག་མིན་དང་བཅས་པ། །བསམ་གཏན་བཞི་པའི་གནས་རིས་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་རྣམ་ཤེས་མཐའ་ཡས་དང་། །ཅི་ཡང་མེད་དང་ཡོད་མིན་མེད་མིན་བཞི། །གཟུགས་མེད་སྐྱེ་མཆེད་མུ་བཞི་ཞེས་བྱ་སྟེ། །དེ་ལྟར་ཁམས་གསུམ་སྲིད་པ་རྣམ་པར་བཞག །དེ་ལ་སྐྱེ་སྲིད་དང་ནི་འཆི་སྲིད་དང་། །བར་སྲིད་སྔོན་དུས་སྲིད་པ་རྣམ་བཞིར་གསུངས། །དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་ངན་སོང་གསུམ། །མི་དང་ལྷ་མིན་ལྷ་སྟེ་མཐོ་རིས་གསུམ། །དེ་དག་བསྡོམས་ན་འགྲོ་བ་རིགས་དྲུག་སྟེ། །ལྷ་མིན་ལྷར་བསྡུས་གཞན་ལྔ་རྒྱུད་ལྔར་བརྗོད། །དེ་ལ་ཡང་དག་ངེས་པ་དང་། །ལོག་པར་ངེས་དང་མ་ངེས་པའི། །ཕུང་པོ་
22-2-8b
གསུམ་དང་སེམས་ཅན་རིས། །ནང་གི་དབྱེ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོད། །རྫུས་སྐྱེས་དང་ནི་དྲོད་གཤེར་སྐྱེས། །མངལ་སྐྱེས་སྒོང་སྐྱེས་སྐྱེ་གནས་བཞི། །ཁམ་གྱི་ཟས་དང་རེག་པའི་ཟས། །སེམས་པ་རྣམ་ཤེས་ཟས་བཞིའོ། །ཟས་དང་གཉིད་དང་ལེགས་བྱ་བ། །ཏིང་འཛིན་ལུས་རྒྱས་རྒྱུ་བཞིའོ། །སྐྱེས་མཐའ་འཆི་དང་འདུས་མཐའ་འབྲལ། །བསགས་འཛད་མཐོ་ལྟུང་མཐའ་བཞིའོ། །སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་དེ་དག་གི། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འགའ་ཙམ་བརྗོད། །དམྱལ་བ་ཡི་དྭགས་དུད་འགྲོ་དང་། །ཚེ་རིང་ལྷ་དང་ཀླ་ཀློ་དང་། །ལོག་ལྟ་ཅན་དང་ལྐུགས་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྟོང་མི་ཁོམ་བརྒྱད། །མིར་གྱུར་དབང་ཚང་ཡུལ་དབུས་སྐྱེས། །ལས་མཐའ་མ་ལོག་དད་རང་འབྱོར། །རྒྱལ་བྱོན་ཆོས་གསུངས་བསྟན་པ་གནས། །དེར་འཇུག་བཤེས་ཟིན་གཞན་འབྱོར་ལྔའོ། །མི་ཁོམ་བྲལ་བའི་དལ་བརྒྱད་དང་། །འབྱོར་བཅུ་ཚང་བ་ཆོས་ཀྱི་རྟེན། །ལས་དང་ཉོན་མོངས་རྣམ་སྨིན་གྱི། །སྒྲིབ་པ་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་བཤད། །མཐུན་པའི་ཡུལ་ན་གནས་པ་དང་། །སྐྱེས་བུ་དམ་པར་བརྟེན་པ་དང་། །བདག་ཉིད་ལེགས་པར་སྨོན་པ་དང་། །སྔོན་ཡང་བསོད་ནམས་བགྱིས་རྒྱུ་ཡོད། །ཆོས་ཀྱི་མཐུན་རྐྱེན་ཚང་བས་ན། །འཁོར་ལོ་ཆེན་པོ་བཞི་ཞེས་གསུངས། །ཆོས་དོན་འདོད་དང་ཐར་པ་ལ། །ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་སྡེ་བཞིར་བརྗོད། །ཚེ་རིང་ནད་མེད་
22-2-9a
གཟུགས་བཟང་དང་། །སྐལ་པ་བཟང་དང་རིགས་མཐོ་བ། །ནོར་མང་བ་དང་ཤེས་རབ་ཆེ། །འདི་དག་མཐོ་རིས་ཡོན་ཏན་བདུན། །རྙེད་བདེ་གྲགས་བསྟོད་འདོད་གྱུར་ཅིང་། །མ་རྙེད་སྡུག་བསྔལ་མི་སྙན་དང་། །སྨད་པ་དག་ནི་མི་འདོད་པ། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་བརྒྱད་ཅེས་སུ་བཤད། །ཚེ་དང་དུས་དང་ཉོན་མོངས་དང་། །ལྟ་དང་སེམས་ཅན་སྙིགས་མ་ལྔའོ།

直译简体中文
男、女、中性三种性别，
王族等许多分类。
阿修罗王罗睺罗、
星鬘、颈鬘、善纹图，
阿修罗内部种类有
22-2-8a
寿命神等各种分类。
四大天王、三十三天、
离诤天、喜足天、化乐天、
他化自在天六者，
称为欲界六天。
色界十七处是：
四禅天，自下而上依次：
初禅有梵众、梵辅、大梵三处；
二禅有少光、无量光、极光净三处；
三禅有少净、无量净、遍净三处；
四禅有无云、福生、
广果三处，其上有五净居天：
无大、无热、善现、
妙见、色究竟，
为四禅八处。
空无边处、识无边处、
无所有处、非有非无处四种，
为无色界四处，
如是安立三界诸有。
其中说有生有、死有、
中有、前世有四种。
地狱、饿鬼、旁生三恶趣，
人、阿修罗、天三善趣，
总计为六道，
阿修罗归入天，其余五道称为五趣。
其中有正定、
邪定和不定的
三
22-2-8b
种类和有情种类，
内部有各种分类。
化生、湿生、
胎生、卵生四种生处。
段食、触食、
意思食、识食四种食。
食、睡眠、梵行、
禅定四种增长身体之因。
生边为死，聚边为分离，
积边为尽，高边为堕为四边际。
有情世间
略说其法类。
地狱、饿鬼、旁生、
长寿天、边地人、
邪见者、哑者、
无佛出世为八无暇。
得人身、诸根具足、生于中土、
业际不倒、有信为自圆满；
佛已出世、已说法、教法住世、
趋入教法、得善知识摄受为五他圆满。
远离无暇的八闲暇和
十圆满具足是修法之依处。
说有业障、烦恼障、
异熟障
三种障碍。
住于适宜之处、
依止善士、
自己发善愿、
往昔已造福业，
法之顺缘具足，
称为四大法轮。
法、义、欲和解脱，
称为四种圆满。
长寿、无病、
22-2-9a
形貌端正、
善缘、高贵种姓、
财富丰足、智慧广大，
这些是善趣七德。
得到、安乐、名声、赞誉为所欲，
而不得到、痛苦、恶名、
诋毁则不欲，
说为世间八法。
寿命浊、时代浊、烦恼浊、
见解浊、众生浊五浊。


 །སེམས་ཅན་སྡུག་བསྔལ་རྣམ་གྲངས་ལ། །ཚད་མེད་ཡོད་ཀྱང་མདོར་བསྡུ་ན། །སྡུག་བསྔལ་གྱི་ནི་སྡུག་བསྔལ་དང་། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ཞེས་བྱ་དང་། །ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་གསུམ། །རྩ་བའི་སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ཞེས་བྱ། །སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་སྡུག་པ་འབྲལ། །མི་འདོད་ཐོག་བབ་འདོད་མི་རྙེད། །ཉེར་ལེན་ཕུང་ལྔ་སྡུག་བསྔལ་བ། །སྡུག་བསྔལ་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་གསུངས། །ཀུན་འབྱུང་ལས་དང་ཉོན་མོངས་ཏེ། །ཐོག་མར་ལས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ། །སྣང་གྱུར་མྱོང་གྱུར་ལས་གཉིས་དང་། །དེ་བཞིན་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་དང་། །རིག་བྱེད་རིག་བྱེད་མིན་གཉིས་དང་། །སྟོབས་ཆེ་བ་དང་སྟོབས་ཆུང་གཉིས། །བྱས་ལ་བསགས་དང་མ་བསགས་གཉིས། །འཕེན་བྱེད་དང་ནི་རྫོགས་བྱེད་གཉིས། །ལེགས་སྤྱད་དང་ནི་ཉེས་སྤྱད་གཉིས། །སེམས་དང་བསམ་པའི་ལས་གཉིས་དང་། །ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་ལས་གསུམ་དང་། །
22-2-9b
དགེ་དང་མི་དགེ་ལུང་མ་བསྟན། །བསོད་ནམས་བསོད་ནམས་མིན་མི་གཡོ། །བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་མྱོང་འགྱུར་གསུམ། །ཡོན་པོ་སྐྱོན་ཅན་སྙིགས་མ་གསུམ། །དཀར་དང་གནག་དང་འདྲེས་མ་གསུམ། །མཐོང་ཆོས་དང་ནི་སྐྱེས་ནས་དང་། །ལན་གྲངས་གཞན་ལ་མྱོང་འགྱུར་གསུམ། །མྱོང་བར་མ་ངེས་དང་བཅས་བཞི། །ཟག་བཅས་ལས་ཟད་ཟག་མེད་ཉིད། །སྡོམ་དང་སྡོམ་མིན་བར་སྡོམ་གསུམ། །བར་མའི་དགེ་དང་མི་དགེ་གཉིས། །སྡོམ་པ་སོ་སོར་ཐར་པ་དང་། །བསམ་གཏན་ཟག་མེད་རྣམ་པ་གསུམ། །དགེ་སློང་ཕ་དང་དགེ་སློང་མ། །དགེ་ཚུལ་ཕ་མ་དགེ་སློབ་མ། །དགེ་བསྙེན་ཕ་མ་བསྙེན་གནས་ནི། །སོ་སོར་ཐར་པ་རིགས་བརྒྱད་དོ། །བསམ་གཏན་བསམ་གཟུགས་ཏིང་འཛིན་ལས། །ཟག་མེད་འཕགས་ལམ་ཐོབ་པའོ། །དགེ་སོགས་གསུམ་པོ་གང་ལ་ཡང་། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་། །རྗེས་འབྲེལ་སློང་བ་དོན་དམ་སོགས། །དབྱེ་བའི་རྣམ་གྲངས་གཞུང་དུ་བལྟ། །སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བསྒོམས་ལས་བྱུང་། །བསོད་ནམས་བྱ་བའི་དངོས་པོ་གསུམ། །བརྣབ་སེམས་གནོད་སེམས་ལོག་ལྟ་གསུམ། །ཚིག་རྩུབ་ཕྲ་མ་ངག་ཀྱལ་རྫུན། །སྲོག་གཅོད་མ་བྱིན་ལེན་ལོག་གཡེམ། །མི་དགེ་བ་ནི་བཅུ་ཡིན་ཏེ། །དེ་སྤངས་པ་ནི་དགེ་བ་བཅུ། །སྲོག་སྐྱབས་ལ་སོགས་ཁྱད་པར་ཅན། །རྣམ་
22-2-10a
སྨིན་དང་ནི་བྱེད་པ་དང་། །མྱོང་བ་རྒྱུ་མཐུན་བདག་འབྲས་དང་། །སྐྱེས་བུ་བྱེད་འབྲས་དང་བཅས་ལྔས། །ལས་ཀྱི་འབྲས་བུ་འབྱུང་ཚུལ་བཤད། །ཕ་མ་དགྲ་བཅོམ་གསོད་པ་དང་། །སངས་རྒྱས་སྐུ་ལ་ཁྲག་འབྱིན་དང་། །དགེ་འདུན་འཁོར་ལོའི་དབྱེན་བྱེད་པ། །མཚམས་མེད་པ་ཡི་ལས་ལྔའོ། །མ་དགྲ་བཅོམ་མ་སུན་བྱས་དང་། །བྱང་སེམས་ངེས་གནས་བཀུམ་པ་དང་། །འཕགས་པ་སློབ་པ་གསོད་པ་དང་། །དགེ་འདུན་འདུ་བའི་སྒོ་འཕྲོག་པ། །མཆོད་རྟེན་འཇིག་པར་བྱེད་པ་ལྔ། །ཉེ་བའི་མཚམས་མེད་ཅེས་སུ་བཤད། །བདེ་གཤེགས་མཆོད་རྟེན་བྱེད་པ་དང་། །དགེ་འདུན་སྡེ་ལ་གཙུག་ལག་ཕུལ། །དགེ་འདུན་དབྱེ་བ་བསྡུམ་པ་དང་། །བྱམས་བསྒོམ་ཚངས་པའི་བསོད་ནམས་བཞིའོ།

直译简体中文
有情苦的种类，
虽无量，但总略为，
苦苦、
变苦
以及遍行行苦三种，
称为三根本苦。
生、老、病、死、爱别离、
怨憎会、所求不得、
五取蕴苦，
说为八种苦。
集谛是业和烦恼，
首先业的种类有：
显业、受业二种，
以及有漏、无漏二种，
表业、无表业二种，
强力和弱力二种，
已作已集与已作未集二种，
引业与满业二种，
善行与恶行二种，
思业与思已业二种，
身、语、意三种业，
22-2-9b
善、不善、无记业，
福、非福、不动业，
感乐、感苦、感舍受三种业，
曲、瑕、秽三种业，
白、黑、杂三种业，
现法受、生后受、
后后受三种业，
加上不定受为四种业，
有漏业尽与无漏，
律仪、不律仪、非律仪非不律仪三种，
中间善与中间不善二种，
律仪有别解脱、
禅定、无漏三种，
比丘、比丘尼、
沙弥、沙弥尼、式叉摩那、
优婆塞、优婆夷、近住，
为八种别解脱戒。
从禅定、静虑、等持中，
获得无漏圣道。
善等三者之中，
以自性、相应、
随行、等起、胜义等，
诸多分类应参阅论典。
由布施、持戒、修习所生
三种福业事。
贪心、害心、邪见三种，
恶语、离间语、绮语、妄语，
杀生、不与取、邪淫，
共十种不善，
断除它们即十善。
救命等殊胜[善行]，
22-2-10a
异熟、等流、
领受、因同类、增上果及
士用果五种，
说明业果产生方式。
杀父、杀母、
杀阿罗汉、
出佛身血、
破和合僧，
为五无间业。
污阿罗汉尼、
杀定性菩萨、
杀圣者有学、
夺僧众生计、
毁坏佛塔五种，
说为近无间业。
建造如来塔、
供养僧团经典、
调和分裂僧团、
修慈心为四种梵福。


 །དེ་སོགས་དགེ་དང་མི་དགེའི་ལས། །རྣམ་གྲངས་མང་པོ་མདོ་ལས་ཤེས། །ཉོན་མོངས་པ་ཡི་རྣམ་གྲངས་ལ། །གང་གིས་སྐྱེ་བའི་རྒྱུ་བཤད་པ། །ཕྲ་རྒྱས་སྤངས་པ་མ་ཡིན་དང་། །ཡུལ་ནི་ཉེ་བར་གནས་པ་དང་། །ཚུལ་བཞིན་མ་ཡིན་ཡིད་བྱེད་གསུམ། །ཚོགས་པ་ལས་ནི་ཉོན་མོངས་སྐྱེ། །གང་གིས་འཁོར་བར་ཟག་བྱེད་པ། །ཉོན་མོངས་རྣམས་ཡིན་དེ་དག་ནི། །གང་ལ་འཕྲོད་ཅིང་རྒྱས་རུང་བ། །དེ་དག་ཟག་བཅས་ཆོས་ཞེས་གསུང་། །རྩ་བའི་ཉོན་མོངས་རྣམ་དྲུག་ལས། །ལྟ་དང་
22-2-10b
ཐེ་ཚོམ་མ་རིག་པས། །རང་རིས་ཀུན་དང་གོང་མར་དམིགས། །དེ་ཕྱིར་ཀུན་འགྲོ་ཞེས་བྱ་སྟེ། །དེ་ཡང་སྡུག་བསྔལ་མཐོང་སྤང་གི། །ལྟ་བ་ལྔ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་། །ཀུན་བདེན་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་བའི། །ལོག་ལྟ་ལྟ་བ་ཐེ་ཚོམ་གསུམ། །དེ་རྣམས་མཚུངས་ལྡན་མ་རིག་དང་། །མ་འདྲེས་པ་ཡི་མ་རིག་སྟེ། །བཅུ་གཅིག་དེ་ལ་ཀུན་འགྲོ་ཞེས། །རང་གི་རིས་ཀྱི་སྤང་བྱ་ནི། །ལྔ་ཆར་ཀུན་ལ་རྒྱས་པ་ཡིན། །དེ་ལས་འཇིག་མཐར་གཉིས་མ་གཏོགས། །དགུ་པོས་གོང་མའི་ས་ལའང་དམིགས། །འགོག་ལམ་མཐོང་བས་སྤང་བྱ་བའི། །ལོག་ལྟ་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་གཉིས། །དེ་རྣམས་མཚུངས་ལྡན་མ་རིག་དང་། །མ་འདྲེས་པ་ཡི་མ་རིག་དྲུག །ཟག་མེད་ལ་ཡང་དམིགས་པ་ཡིན། །འོན་ཀྱང་རྒྱས་པར་མི་འགྱུར་ཏེ། །བདག་གིར་མ་བྱས་གཉེན་པོའི་ཕྱིར། །ཀུན་འགྲོ་མིན་རྣམས་རང་རིས་ཀྱི། །སྤང་བྱ་ལྔ་པོ་གང་དེ་ལའོ། །ཉོན་མོངས་དེ་རྣམས་སེམས་སེམས་བྱུང་། །གང་ལ་མཚུངས་ལྡན་དེ་ལ་རྒྱས། །ཟག་པའི་ངོ་བོ་ཉོན་མོངས་རྣམས། །དེ་འབྲེལ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་ཚོགས། །དེའི་རྟེན་མིག་སོགས་མཚུངས་ལྡན་རྟེན། །ཟག་བཅས་དགེ་ཡང་ཟག་པས་བཅིངས། །ཟག་དང་རྗེས་འབྲེལ་གནས་ངན་ལེན། །འཕྲོད་ཅིང་དམིགས་རྒྱས་རྗེས་མཐུན་ཏེ། །ཟག་པའི་སྒོ་དྲུག་དང་འབྲེལ་བས། །འདི་རྣམས་ཟག་
22-2-11a
བཅས་ཆོས་ཞེས་བྱ། །རྗེས་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་དང་། །མ་རིག་ལྟ་བ་མཆོག་འཛིན་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཕྲག་དོག་སེར་སྣ་ལ། །ཀུན་ཏུ་སྦྱོར་བ་དགུ་ཞེས་བཤད། །འདོད་ལ་འདུན་དང་གནོད་སེམས་དང་། །འཇིག་ཚོགས་ལྟ་དང་ཐེ་ཚོམ་དང་། །ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་འཛིན་ནི། །ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་ཀུན་སྦྱོར་ལྔ། །འཇིག་ལྟ་ཚུལ་བརྟུལ་མཆོག་འཛིན་དང་། །ཐེ་ཚོམ་ཀུན་སྦྱོར་གསུམ་དུ་གསུངས། །གཟུགས་དང་གཟུགས་མེད་འདོད་ཆགས་གཉིས། །རྒོད་པ་དང་ནི་རྨོངས་པ་དང་། །ང་རྒྱལ་གྱི་ནི་ཀུན་སྦྱོར་ལ། །གོང་མའི་ཆ་མཐུན་ལྔ་ཞེས་གསུངས། །སྒྱུ་གཡོ་རྒྱགས་དང་འཚིག་པ་དང་། །འཁོན་འཛིན་རྣམ་འཚེ་དྲི་མ་དྲུག །འདོད་དང་སྲིད་ཆགས་ཁོང་ཁྲོ་ང་རྒྱལ་དང་། །མ་རིག་ལྟ་བ་ཐེ་ཚོམ་བག་ཉལ་བདུན། །རྨུག་གཉིད་རྒོད་འགྱོད་ཕྲག་དོག་སེར་སྣ་དང་། །ངོ་ཚ་མེད་དང་ཁྲེལ་མེད་ཀུན་དཀྲིས་བརྒྱད། །འདོད་པ་དང་ནི་སྲིད་པ་ལྟ་བ་དང་། །མ་རིག་པ་ཡི་ཆུ་བོ་རྣམ་པ་བཞི། །འདོད་དང་ལྟ་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། །བདག་ཏུ་སྨྲ་བ་ཉེ་བར་ལེན་པ་བཞི། །བརྣབ་སེམས་གནོད་སེམས་ཚུལ་ཁྲིམས་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། །བདེན་པར་མངོན་ཞེན་ལུས་ཀྱི་མདུད་པ་བཞི། །འདོད་ལ་འདུན་དང་གནོད་སེམས་རྨུག་གཉིད་གཉིས། །རྒོད་འགྱོད་གཉིས་དང་ཐེ་ཚོམ་སྒྲིབ་པ་ལྔ། །འདོད་ཆགས་དང་ནི་ཞེ་སྡང་གཏི་མུག་ལ། །
22-2-11b
འཆིང་བ་ཐ་བ་དྲི་མ་སོགས་སུ་གསུངས། །འདོད་པ་སྲིད་པ་མ་རིག་ཟག་པ་གསུམ། །འདོད་སྲིད་མ་རིག་ལྟ་བའི་ཆུ་སྦྱོར་བཞི། །འདོད་སྲིད་ལྟ་དང་ཚུལ་བརྟུལ་ཉེར་ལེན་བཞི། །བདེན་བཞི་མཐོང་བས་སྦང་བྱ་བརྒྱ་བཅུ་གཉིས། །སྒོམ་ལམ་དགུས་སྤང་བཞི་བརྒྱ་བཅུ་བཞིར་འདོད། །སུན་འབྱིན་པ་དང་སྤོང་བ་དང་། །གཞི་དང་ཐག་སྲིང་གཉེན་པོ་བཞི། །འདོད་པའི་ཁམས་དང་ཁམས་གོང་མའི། །སྡུག་ཀུན་དང་ནི་འགོག་ལམ་གྱི། །སྤང་བྱ་ཟད་པའི་ཡོངས་ཤེས་དྲུག །ཐ་མའི་ཆ་མཐུན་སྤང་བ་དང་། །གཟུགས་ཀྱི་ཟག་པ་ཟད་པ་དང་། །ཟག་པ་ཀུན་ཟད་ཡོངས་ཤེས་དགུའོ།

直译简体中文
此等善与不善业，
多种差别从经中了知。
烦恼的种类中，
说明其生起的原因：
随眠未断、
境界现前、
非理作意三者
和合时烦恼生起。
使有情流转轮回的
是诸烦恼，对此
所适合且能增长的，
那些称为有漏法。
从六种根本烦恼中，
见和
22-2-10b
疑、无明，
缘自地一切及上地，
因此称为遍行，
即苦谛所断的
五见及疑，
集谛所断的
邪见、见取、疑三种，
与它们相应的无明和
不相应的无明，
共十一种称为遍行，
能增长自地
一切所断法。
除身见、边见二者外，
其余九种亦缘上地之境。
灭谛、道谛所断的
邪见二种及疑二种，
与它们相应的无明和
不相应的无明共六种，
也缘无漏法，
但不增长，
因非我所且为对治故。
非遍行者唯增长
自地五部
所断法。
这些烦恼与心心所
相应者即增长彼。
漏的体性为诸烦恼，
与其相关的心和心所聚，
其所依眼等相应所依，
有漏善法亦为漏所缚。
与漏相随的随眠，
适合、所缘、增长、随顺，
与漏的六种相关，
故这些称为有
22-2-11a
漏法。
贪著、嗔恚、傲慢、
无明、见取见、
疑、嫉妒、悭吝，
说为九种结。
欲贪、嗔恚、
身见、疑、
戒禁取见，
为五种顺下分结。
身见、戒禁取见、
疑，说为三种结。
色贪、无色贪二种，
掉举、愚痴、
傲慢结，
说为五种顺上分结。
谄、诳、骄、恼、
怨恨、损害六种垢。
欲贪、有贪、嗔恚、傲慢、
无明、见、疑七种随眠。
昏沉、睡眠、掉举、悔、嫉妒、悭吝、
无惭、无愧八种缠。
欲、有、见、
无明四种暴流。
欲取、见取、戒禁取、
我语取四种取。
贪心、害心、戒禁取见、
执着为真实四种身系。
贪欲、嗔恚、昏沉睡眠、
掉举悔、疑五种盖。
贪欲、嗔恚、愚痴，
22-2-11b
称为系缚、鞭、垢等。
欲漏、有漏、无明漏三种漏，
欲、有、无明、见四种瀑流，
欲、有、见、戒禁四种取，
见四谛所断一百一十二种，
修道九品断四百一十四种烦恼。
折伏、断除、
依处、远离四种对治。
欲界、上界、
苦谛、集谛、灭谛、道谛
所断尽的六种遍知。
断顺下分结、
尽色漏、
尽一切漏九种遍知。


 །འགོག་པ་རྫོགས་དང་མ་རྫོགས་དང་། །བརྡ་དང་དོན་དམ་འགོག་པ་དང་། །དགྲ་བཅོམ་རྒྱན་བཅས་རྒྱན་མེད་དང་། །ལྷག་བཅས་ལྷག་མེད་རྣམ་གཉིས་སོ། །དགྲ་བཅོམ་དེ་ཡི་ཡོན་ཏན་ཆ། །རིག་པ་གསུམ་དང་གྲོལ་བ་གཉིས། །མངོན་ཤེས་དྲུག་དང་ཤེས་པ་བཅུ། །སྙོམས་འཇུག་དགུ་དང་ཏིང་འཛིན་གསུམ། །རྣམ་ཐར་བརྒྱད་དང་ཟིལ་གནོན་བརྒྱད། །མི་སློབ་ཆོས་བཅུ་ཟད་པར་བཅུ། །ཉོན་མོངས་མེད་དང་སྨོན་ནས་ཤེས། །ཟག་མེད་ཕུང་པོ་ལྔ་ལྡན་ནོ། །ལམ་བདེན་ཞེས་པ་ལམ་ལྔ་སྟེ། །ཚོགས་སྦྱོར་མཐོང་སྒོམ་མི་སློབ་ལམ། །ཚོགས་ལམ་ཆུང་འབྲིང་ཆེ་གསུམ་དང་། །སྦྱོར་ལམ་དྲོད་རྩེ་བཟོད་མཆོག་བཞི། །ཆོས་ཉིད་བདེན་མཐོང་
22-2-12a
མཐོང་ལམ་གྱི། །ཡེ་ཤེས་སྐད་ཅིག་བཅུ་དྲུག་ནི། །སྡུག་བསྔལ་ཆོས་བཟོད་ཆོས་ཤེས་དང་། །རྗེས་བཟོད་རྗེས་སུ་ཤེས་པ་བཞི། །དེ་བཞིན་ཀུན་འབྱུང་འགོག་ལམ་གྱི། །བཞི་སྟེ་བཅུ་དྲུག་དག་ཏུ་འདོད། །སྒོམ་ལམ་ས་དགུར་ཕྱེ་བ་ནི། །འདོད་དང་བསམ་གཏན་གཟུགས་མེད་བཞིའོ། །བསམ་གཟུགས་ཏིང་འཛིན་སྒྲུབ་པ་ལ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་རྣམ་བདུན་ནི། །མཚན་ཉིད་རབ་ཏུ་རིག་པ་དང་། །མོས་པ་ལས་བྱུང་དབེན་ལས་བྱུང་། །དགའ་བ་སྡུད་དང་དཔྱོད་པ་དང་། །སྦྱོར་མཐའ་སྦྱོར་འབྲས་ཡིད་བྱེད་པའོ། །བསམ་གཏན་སོ་སོའི་དངོས་གཞིའི་ཏིང་ངེ་འཛིན། །ཐོབ་པའི་ཚེ་ན་དེ་ཡི་ཡན་ལག་ནི། །དང་པོར་རྟོག་དཔྱོད་དགའ་བདེ་སེམས་གནས་ལྔ། །གཉིས་པར་རབ་དྭངས་དགའ་བདེ་ཏིང་འཛིན་བཞི། །གསུམ་པར་བཏང་སྙོམས་དྲན་ཤེས་བདེ་གནས་ལྔ། །བཞི་པར་བཏང་སྙོམས་གཉིས་༼ འདུ་བྱེད་ཚོར་བ་༽དྲན་ཏིང་འཛིན་བཞི། །རྟོག་དཔྱོད་འབྱིན་རྡུབ་བདེ་གཉིས་སྡུག་བསྔལ་གཉིས། །སྐྱོན་བརྒྱད་བྲལ་བ་བཞི་པའི་སྙོམ་འཇུག་གོ། །སྲེད་ལྟ་ང་རྒྱལ་མ་རིག་བཞིས་བསླད་པའི། །སྙོམས་འཇུག་ཉོན་མོངས་ཅན་དེ་དེ་བྲལ་དག །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་སྐྱེ་བའི་སྙོམས་འཇུག་གཉིས། །ཟག་བཅས་ཟག་མེད་སྤེལ་དང་མ་སྤེལ་དབྱེ། །ཉེར་བསྡོགས་མི་ལྕོགས་མེད་པ་དང་། །དང་པོའི་དངོས་གཞི་ཙམ་ཁྱད་གཉིས། །བསམ་གཏན་
22-2-12b
ཕྱི་མ་གསུམ་བཅས་པ། །བསམ་གཏན་ས་དྲུག་དག་ཏུ་འདོད། །དེ་སྟེང་གཟུགས་མེད་སྔ་མ་གསུམ། །བསྣན་ན་བསམ་གཏན་ས་དགུ་ཡིན། །སྦྱོར་དང་བར་ཆད་མེད་རྣམ་གྲོལ། །ཁྱད་པར་ལམ་ཞེས་བཞི་རུ་བཤད། །མངོན་ཤེས་མྱུར་བུལ་ལམ་དཀའ་སླ། །ཕན་ཚུར་སྦྱོར་བ་བཞི་ཡང་ཡོད། །བརྣབ་སེམས་གནོད་སེམས་མེད་པ་དང་། །དྲན་དང་ཏིང་འཛིན་ཆོས་གནས་བཞི། །ཞི་ལྷག་ཐོབ་ཚུལ་མུ་བཞི་དང་། །ཀུན་ཤེས་བྱེད་སོགས་ལམ་གཞན་དག །སྡུད་ལ་དབང་བྱེད་ལམ་ཞེས་སོགས། །ལམ་གྱི་རྣམ་དབྱེ་སྣ་ཚོགས་ཡོད། །སྦྱོར་བ་གང་གི་མཇུག་ཐོགས་སུ། །བར་ཆད་མེད་ལམ་རྡོར་ཏིང་གིས། །སྒྲིབ་པ་སྤངས་པའི་རྣམ་གྲོལ་ལམ། །མཐར་ཕྱིན་མི་སློབ་ལམ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཚེ་ཟད་དང་མི་སྐྱེ་ཤེས། །མི་སློབ་ཆོས་བཅུ་དང་ལྡན་ཏེ། །འཕགས་ལམ་བརྒྱད་དང་རྣམ་གྲོལ་དང་། །རྣམ་གྲོལ་ཡེ་ཤེས་མཐོང་བཅས་སོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་དང་། །རྣམ་པར་གྲོལ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི། །ཡེ་ཤེས་མཐོང་བའི་ཕུང་པོ་ལ། །ཟག་མེད་ཕུང་པོ་ལྔ་ཞེས་བྱ། །དེ་ལྟར་ལམ་དང་དེ་ཐོབ་པའི། །ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འགའ་བརྗོད་པ། །ཉོན་མོངས་ཕུང་པོ་འཆི་བདག་དང་། །ལྷའི་བུའི་བདུད་བཞི་བཅོམ་རྒྱལ་བ། །དབང་ཕྱུག་དང་ནི་གཟུགས་བཟང་དང་། །དཔལ་དང་གྲགས་དང་ཡེ་ཤེས་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་ཕུན་སུམ་
22-2-13a
ཚོགས་པ་ལ། །ལེགས་པའམ་སྐལ་པ་དྲུག་ཅེས་བྱ། །སངས་རྒྱས་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་དང་། །གཏོང་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་ལྷ་རྗེས་དྲན། །རང་བྱུང་འདུས་མ་བྱས་ལྷུན་གྲུབ། །མཁྱེན་དང་བརྩེ་དང་ནུས་པར་ལྡན། །རང་གཞན་དོན་གཉིས་གྲུབ་པ་ཡི། །ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་སངས་རྒྱས་ཉིད། །ལམ་ནི་དག་གསལ་གཉེན་པོ་ཉིད། །འགོག་པ་བསམ་མེད་གཉིས་མེད་ཞི། །ཆགས་བྲལ་འགོག་ལམ་རྟོགས་པའི་ཆོས། །དེ་ཡང་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་ནོ།

直译简体中文
灭有圆满与未圆满，
假名灭与胜义灭，
有庄严阿罗汉与无庄严阿罗汉，
有余依与无余依二种。
阿罗汉的功德部分：
三明与二解脱，
六神通与十智，
九等至与三三昧，
八解脱与八胜处，
十无学法与十遍处，
无烦三昧与愿智，
具足五种无漏蕴。
所谓道谛是五道：
资粮道、加行道、见道、修道、无学道。
资粮道分小、中、大三种，
加行道有暖、顶、忍、世第一四种。
见法性真实
22-2-12a
是见道的
十六刹那智慧：
苦法忍、苦法智、
苦类忍、苦类智四种，
同样，集灭道
各四，共十六种。
修道分为九地：
欲界、四禅、四无色界。
为成就静虑与等持，
七种作意是：
了相作意、
胜解作意、远离作意、
摄乐作意、观察作意、
加行究竟作意、加行究竟果作意。
得到各种禅定根本定之时，
其支分是：
初禅有寻伺、喜、乐、心一境性五支，
二禅有内净、喜、乐、等持四支，
三禅有舍、正念、正知、乐住五支，
四禅有舍两种(行舍、受舍)、念、等持四支。
寻伺、呼吸、两乐、两苦
八种过患已离的为四禅等至。
被贪、见、慢、无明四者染污的
等至是有染污的，离彼则清净。
因等至与果等至二种，
有漏无漏、间杂不间杂之分。
近分定与未至定，
初禅根本定略胜二种，
余下三
22-2-12b
禅加上，
共为六禅地。
再加上前三无色界，
则为九种静虑地。
加行道、无间道、解脱道、
胜进道，说为四种。
神通迟速、道难易，
相互组合有四种。
无贪心、无害心、
正念与等持为四法住。
获得止观方式有四种，
遍知等其他道，
能摄能主之道等，
道的分类有各种。
某加行道之后，
以无间道金刚定，
断除障碍之解脱道，
究竟圆满为无学道。
此时具足尽智与无生智，
十无学法：
八圣道支、解脱，
及解脱智见。
戒、定、慧、
解脱和解脱
智见蕴，
称为五无漏蕴。
如是略说
道及得道者
的一些法类。
烦恼蕴魔、死魔、
天子魔四魔降服胜利者，
具足自在、妙色、
吉祥、名声、智慧、
精进圆
22-2-13a
满，
称为六种善或六种殊胜分。
佛、法、僧，
施、戒、天随念，
自生、无为、任运成就，
具足智慧、慈悲、威力，
圆满自利他利
二种利益的
八德具足即是佛。
道是清净、明晰、对治，
灭是无思、无二、寂静，
离贪证悟灭道之法，
也具八种功德。
;


 །རྟོགས་པའི་ཆོས་དེ་བརྗོད་བྱ་རུ། །བྱེད་པའི་གསུང་རབ་ལུང་གི་ཆོས། །ཆོས་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དགེ། །དོན་དང་ཚིག་འབྲུ་བཟང་བ་གཉིས། །མ་འདྲེས་ཡོངས་རྫོགས་ཡོངས་སུ་དག །ཡོངས་བྱང་ཚངས་སྤྱོད་བཞི་ལྡན་ནོ། །ཐེག་ཆེན་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་ནི། །ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་སོ་སོ་རིག །ཆགས་ཐོགས་དམན་པའི་སྒྲིབ་ལས་གྲོལ། །རིག་གྲོལ་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་པའོ། །དད་གཏོང་ཚུལ་ཁྲིམས་ཐོས་པ་དང་། །ངོ་ཚ་ཤེས་དང་ཁྲེལ་ཡོད་དང་། །ཤེས་རབ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ། །འཕགས་པའི་ནོར་བདུན་ཞེས་བྱའོ། །ཤ་དང་ལྷ་དང་ཆོས་དང་ནི། །ཤེས་རབ་ཡེ་ཤེས་སྤྱན་ལྔའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་དང་། །གཟུངས་ནི་བྱང་སེམས་རྒྱན་བཞིའོ། །སངས་རྒྱས་མཆོད་དང་དམ་ཆོས་འཛིན། །ལུས་ཀུན་སྟོན་དང་ཞིང་ཀུན་འཇུག །
22-2-13b
ཕར་ཕྱིན་རྫོགས་དང་སེམས་ཅན་སྨིན། །ཞིང་སྦྱང་སྤྱོད་ཡུལ་མཐུན་པར་གནས། །སྤྱོད་ཀུན་དོན་ཡོད་བྱང་ཆེན་འཐོབ། །བྱང་སེམས་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་བཅུའོ། །སེམས་ཅན་འཇིག་རྟེན་ནམ་མཁའ་ཆོས། །མྱང་འདས་སངས་རྒྱས་དེའི་ཡེ་ཤེས། །སེམས་དམིགས་སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་དང་། །འཇིག་རྟེན་ཆོས་དང་ཡེ་ཤེས་རྒྱུད། །མཐའ་ལ་ཐུག་མེད་གནས་བཅུའོ། །དེ་སྲིད་སྙེད་དུ་སྨོན་འགྲུབ་པའོ། །འགྲོ་ཀུན་སྡུག་བསྔལ་བསལ་སྙམ་དང་། །དེ་བཞིན་འབྱོར་པར་འཇོག་སྙམ་དང་། །ལུས་ཀྱིས་གཞན་དོན་བྱར་འདོད་དང་། །དམྱལ་གནས་གཞན་ལ་ཕན་འདོགས་འདོད། །སྐྱེ་འབྱོར་གཞན་ཕན་ཆེ་འདོད་དང་། །བདག་གཞན་བདེ་སྡུག་བརྗེ་འདོད་དང་། །འགྲོ་ཀུན་རེ་བ་རྫོགས་བྱ་དང་། །གཞན་དོན་སངས་རྒྱས་འགྱུར་སྙམ་པ། །འདི་དག་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོ་ཡི། །རྣམ་རྟོག་རྣམ་པ་བརྒྱད་དུ་བཤད། །ཀློག་པ་ཐོས་བསམ་སྤོང་བསམ་གཏན། །བྱ་བ་ལས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་གསུམ། །མི་རྟག་སྡུག་བསྔལ་བདག་མེད་དང་། །མི་སྡུག་འཆི་བ་སྣང་བ་དང་། །ཆགས་བྲལ་མི་འཕྲོད་མངོན་མི་དགའ། །འགོག་པའི་འདུ་ཤེས་རྣམ་པ་བཅུ། །ཉན་ཐོས་རྣམས་ཀྱིས་རྒྱུན་དུ་ཡང་། །བརྟེན་པར་བྱ་བ་ཉིད་དུ་གསུངས། །སྟོང་ཉིད་མཚན་མེད་སྨོན་མེད་ཀྱི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་རྣམ་པ་གསུམ། །འདོད་ཆགས་སྤོང་དང་ཤེས་རབ་ཐོབ། །མཐོང་ཆོས་བདེ་བར་གནས་
22-2-14a
པ་དང་། །ཡེ་ཤེས་མཐོང་བ་ཐོབ་པ་ཡི། །ཏིང་ངེ་འཛིན་ནི་བཞིར་གསུངས་སོ། །སྤྱོས་ལ་སླར་མི་སྤྱོ་བ་དང་། །དེ་བཞིན་བརྡེག་དང་གཤེ་པ་དང་། །ཁྲོས་ལ་སླར་མི་ཁྲོ་བ་ནི། །དགེ་སྦྱོང་དག་གི་ཆོས་བཞིར་གསུངས། །སྐྲ་སྤུ་སོ་སེན་རྡུལ་དྲི་མ། །བཤང་གཅི་མཆི་སྣབས་མཆིལ་རྒྱུས་པ། །པགས་ཤ་ཁྲག་རུས་ཚིལ་རྐང་རྩ། །གློ་སྙིང་མཆིན་མཚེར་མཁལ་མ་དང་། །ཕོ་ལོང་རྒྱུ་མ་མཉེ་མ་སྒང་། །ཞག་དང་ཆུ་སེར་རྣག་བད་ཀན། །མཁྲིས་པ་ཀླད་པ་ཀླད་རྒྱས་ཏེ། །མི་གཙང་རྫས་ནི་སོ་དྲུག་གོ། རྣམ་པར་བམ་དང་འབུས་གཞིག་དང་། །དམར་དང་སྔོ་དང་གནག་པ་དང་། །ཟོས་དང་འཐོར་དང་ཚིག་དང་རུལ། །མི་སྡུག་པ་ཡི་འདུ་ཤེས་དགུ། ཀེང་རུས་ཀྱི་ནི་རྣམ་པར་ཡང་། །སྤྲོ་ཞིང་བསྡུ་དམིགས་འདོད་ཆགས་སྦྱོང་། །ཕྱོགས་གཅིག་དང་ནི་མཐའ་དག་དང་། །རྟོགས་གནོན་སྤང་བའི་ཆགས་བྲལ་ལྔ། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་གནོད་ཉེར་བརྟན། །ཕུལ་བྱུང་རྨོངས་དང་གཉེན་པོས་དང་། །ཡོངས་ཤེས་སྤང་དང་གོང་མར་བཅས། །གོང་ན་མེད་པའི་ཆགས་བྲལ་བཅུའོ། །ཕ་མ་སྤུན་སྲིང་བུ་བུ་མོ།

直译简体中文
将所证悟之法作为
所诠之声教为经教法。
法是初中后三时善，
义理与文字皆妙好，
不杂、圆满、清净、
净化，具足四种梵行。
大乘圣僧
是如所有、尽所有别别了知，
从贪执下劣障碍中解脱，
明解脱具足八种功德。
信、施、戒、闻、
知惭、有愧、
智慧圆满，
称为七圣财。
肉眼、天眼、法眼、
慧眼、智眼五眼。
戒、定、慧、
陀罗尼是菩萨四庄严。
供养佛陀、受持正法、
遍现身、趣入一切刹土，
22-2-13b
圆满波罗蜜、成熟众生、
净化刹土、随顺行境、
令一切行有义、证得大菩提，
是菩萨十大愿。
众生世间、虚空、法性、
涅槃、佛陀及其智慧、
心所缘、佛行境、
世间法、智慧相续，
无穷尽十种境。
愿望在此等范围内得以实现。
欲除一切众生苦、
欲令众生获安乐、
欲以身体利益他人、
欲利益地狱众生、
欲得生活安乐以大益他、
欲交换自他苦乐、
欲满足一切众生愿望、
欲为利他而成佛，
这些是大士
的八种意乐。
读诵、闻思、修禅定，
事业、事业轮三种。
无常、苦、无我、
不净、死亡显现、
离贪、不适、现不乐、
寂灭十种想。
声闻们应当
常常依止修习。
空、无相、无愿
三种三摩地。
断除贪欲、获得智慧、
现法乐住、
22-2-14a
获得智见，
说为四种三摩地。
被斥不再斥责、
被打骂
被嗔不再嗔恨，
说为沙门四法。
头发、毛、牙齿、指甲、尘垢、
大便、小便、泪、鼻涕、唾液、筋、
皮、肉、血、骨、脂肪、脉管、
肺、心、肝、脾、肾脏、
胃、肠、肋膜、横隔膜、
脂、浆液、脓、痰、
胆汁、脑、脑膜，
共三十六种不净物。
膨胀、虫啮、
血赤、青瘀、黑紫、
被食、分离、焚烧、腐烂，
九种不净想。
对于骨架
观想伸展收缩以对治贪欲，
局部、全体、
降伏、断除五种离贪。
自性、损害、坚固、
殊胜、愚痴、对治、
遍知、断、上界、
无上十种离贪。
父母、兄妹、子女，


 །གཉེན་དང་གཉེན་མཚམས་བཤེས་གྲོགས་ཀྱི། །ཚུལ་དུ་བྱམས་པའི་སེམས་བཞག་སྟེ། །བྱམས་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ཁྱབ་བྱ། །དེས་ནི་བདག་གམ་མཛའ་ལ་འདིས། །དུས་གསུམ་གནོད་སྙམ་དྲུག་དང་ནི། །དགྲ་ལ་ཕན་བཏགས་
22-2-14b
གསུམ་ཚུལ་གྱི། །མནར་སེམས་དགུས་བྱུང་ཞེ་སྡང་ཞི། །ལྷ་མི་བྱམས་དང་མི་མིན་རྣམས་ཀྱང་སྲུང་། །ལུས་སེམས་བདེ་མང་དུག་དང་མཚོན་མི་ཚུགས། །འབད་མེད་དོན་ཐོབ་ཚངས་གནས་སྐྱེ་བ་སྟེ། །བྱམས་ཆོས་ཡོན་ཏན་བརྒྱད་ལྡན་ཐོབ་པར་འགྱུར། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་བར་འབྱུང་བའི་དོན་བསྒོམས་ན། །གཏི་མུག་མུན་སེལ་ཤེས་རབ་སྣང་བ་ཐོབ། །ལུས་སེམས་ཁམས་ཀྱི་ཚོགས་པ་རབ་དབྱེ་ནས། །སོ་སོར་བརྟག་བསྒོམ་ང་རྒྱལ་ཞི་བར་བྱེད། །ང་རྒྱལ་ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་དང་། །ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དང་། །ངའོ་སྙམ་དང་མངོན་ང་རྒྱལ། །ཅུང་ཟད་སྙམ་དང་ལོག་ང་རྒྱལ། །ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་བདུན་པོ་དག །རབ་ཏུ་ཞི་ཕྱིར་གོམས་པར་བྱ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་ཤས་ཆེ་བའི། །གཉེན་པོ་འབྱིན་རྔུབ་དྲན་པ་དྲུག །བགྲང་དང་རྗེས་འགྲོ་འཇོག་པ་དང་། །ཉེར་རྟོག་བསྒྱུར་དང་ཡོངས་དག་གོ། །ཀུན་རྫོབ་དང་ནི་དོན་དམ་པ། །འདི་ནི་བདེན་པ་གཉིས་སུ་འདོད། །བདེན་བཞིའི་དོན་ལ་མཁས་པ་དེས། །ཀུན་ཉོན་རྣམ་བྱང་དོན་ཤེས་པས། །བདག་ནི་ཀུན་ནས་ཉོན་མོངས་དང་། །རྣམ་བྱང་གནས་སུ་ལྟ་བ་ལྡོག །གང་གིས་འཁོར་བར་འཇུག་འགྱུར་ལ། །གང་ཞིག་གིས་ནི་ལྡོག་པ་དང་། །ཇི་ལྟར་སྣང་དང་ཇི་ལྟར་གནས། །མ་ལུས་བདེན་དོན་མཐོང་བར་འགྱུར། །ཐེག་པའི་རྣམ་གྲངས་མཐའ་ཡས་ཀྱང་། །བསྡུ་ན་ཐེག་པ་རྣམ་ལྔར་གསུངས། །
22-2-15a
ལྷ་མིའི་ཐེག་དང་ཚངས་པའི་ཐེག །ཉན་རང་བྱང་སེམས་ཐེག་པའོ། །སྔ་མ་གཉིས་པོ་མངོན་མཐོ་དང་། །ཕྱི་མ་གསུམ་ནི་ངེས་ལེགས་ཐེག །ཉན་རང་གཉིས་ནི་ཐེག་དམན་དང་། །བྱང་སེམས་ཐེག་པ་ཐེག་ཆེན་ནོ། །རྒྱུན་ཞུགས་ཕྱིར་འོང་ཕྱིར་མི་འོང་། །དགྲ་བཅོམ་ཉན་ཐོས་འབྲས་བུ་བཞི། །དེ་དག་ཞུགས་གནས་སོགས་དབྱེ་བས། །དགེ་འདུན་ཉི་ཤུར་འགྱུར་པ་ཡིན། །ཆོས་ཤེས་རྗེས་ཤེས་ཀུན་རྫོབ་ཤེས། །གཞན་སེམས་སྡུག་ཀུན་འགོག་ལམ་ཤེས། །ཟད་ཤེས་མི་སྐྱེ་ཤེས་པ་ལ། །ཤེས་པ་བཅུ་ཞེས་བཤད་པ་ཡིན། །སློབ་དཔོན་མེད་པར་རང་ཉིད་ཀྱིས། །རྟེན་འབྲེལ་འབྱུང་ལྡོག་དོན་མཐོང་ནས། །བདེན་པ་བཞི་རྟོགས་བདག་མེད་ནི། །ཕྱེད་གཉིས་རྟོགས་པ་རང་སངས་རྒྱས། །དམིགས་པ་ཆེ་དང་སྒྲུབ་པ་དང་། །ཡེ་ཤེས་བརྩོན་འགྲུས་ཐབས་མཁས་དང་། །ཡང་དག་འགྲུབ་དང་ཕྲིན་ལས་ཆེ། །ཆེན་པོ་བདུན་ལྡན་ཐེག་ཆེན་ནོ། །སྒྲུབ་པ་དམིགས་པ་ཡང་དག་འགྲུབ། །བླ་མེད་གསུམ་གྱིས་ཀྱང་འཕགས་སོ། །སེམས་དང་སྤང་རྟོགས་ཆེན་པོ་གསུམ། །ཆེད་དུ་བྱས་ནས་དམིགས་པ་དང་། །གོ་ཆ་འཇུག་པ་ཚོགས་ཆེན་པོས། །ཆེན་པོ་གསུམ་དང་མཉམ་ཉིད་དང་། །སེམས་ཅན་དོན་དང་འབད་མེད་དང་། །མཐའ་འདས་ཀུན་ཐོབ་ཀུན་མངོན་མཁྱེན། །རྒྱུན་མཐའི་བར་ཆད་མེད་ལམ་གྱིས། །ངེས་འབྱུང་སྒྲུབ་པ་བརྒྱད་
22-2-15b
ལྡན་འབྲས། །ཐེག་ཆེན་ལམ་ནི་མདོར་བསྡུ་ན། །མི་ཟད་པ་ནི་བརྒྱད་ཅུར་གསུངས། །འདུན་བསམ་སྦྱོར་བ་ལྷག་བསམ་བཞི། །ཕར་ཕྱིན་དྲུག་དང་ཚད་མེད་བཞི། །མངོན་ཤེས་ལྔ་དང་བསྡུ་དངོས་བཞི། །ཡང་དག་རིག་བཞི་རྟོན་པ་བཞི། །ཚོགས་གཉིས་བྱང་ཕྱོགས་སུམ་ཅུ་བདུན། །ཞི་ལྷག་གཉིས་དང་གཟུངས་སྤོབས་གཉིས། །ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི་གཅིག་བགྲོད་ལམ། །ཐབས་མཁས་དང་བཅས་བརྒྱད་ཅུའོ། །སྦྱིན་དང་ཚུལ་ཁྲིམས་བཟོད་བརྩོན་འགྲུས། །བསམ་གཏན་ཤེས་རབ་ཕར་ཕྱིན་དྲུག །ཐབས་སྟོབས་སྨོན་ལམ་ཡེ་ཤེས་བཞི། །བསྣན་པས་ཕ་རོལ་ཕྱིན་བཅུར་བཞེད། །བྱམས་དང་སྙིང་རྗེ་དགའ་བ་དང་། །བཏང་སྙོམས་དག་ནི་ཚད་མེད་བཞི། །ལྷ་ཡི་མིག་དང་རྣ་བ་དང་། །གཞན་སེམས་ཤེས་དང་སྔོན་གནས་ཤེས། །རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་ནི་མངོན་ཤེས་ལྔ། །ཟག་ཟད་མངོན་ཤེས་བསྣན་དྲུག་གོ།

直译简体中文
以亲人、亲戚、友伴的
方式安住于慈心，
以慈心遍及一切。
由此对自己或亲友想：
"三时中害我"六种和对敌人曾作
22-2-14b
利益三种方式的
九种恼心所生嗔恨得以平息。
天人爱护且非人也守护，
身心安乐且毒物兵器不能侵害，
不费力即获所求且转生梵天，
能获慈法八种功德。
若修习缘起之义，
能破除愚痴黑暗而获智慧光明。
分别身心诸界的聚集，
各别观修能平息慢心。
我慢、过慢、
慢过慢、
我执慢、增上慢、
卑慢、邪慢，
为平息这七种慢，
应当修习对治。
对于分别念强烈者，
对治为六种数息念：
数、随、止、
观察、转、清净。
世俗与胜义，
此为二谛。
通达四谛义者，
了知烦恼清净之义，
便能转变
将自己视为烦恼清净处所的见解。
何者令轮回流转，
何者令其还灭，
如何显现与如何安住，
能见一切真实义。
乘的种类虽无量，
总摄为五种乘：
22-2-15a
人天乘和梵天乘，
声闻乘、独觉乘、菩萨乘。
前两种为增上生乘，
后三种为决定胜乘。
声闻、独觉二者为小乘，
菩萨乘为大乘。
预流、一来、不还、
阿罗汉是声闻四果。
以趣入、安住等分类，
僧众可分为二十种。
法智、类智、世俗智、
他心智、苦集灭道智、
尽智、无生智，
说为十种智。
无师自己
见缘起生灭义，
证悟四谛、无我，
了达一半二种无我为独觉。
所缘大、修行大、
智慧大、精进大、方便善巧大、
正成就大、事业大，
具足七种大为大乘。
修行大、所缘大、正成就大，
以三无上而殊胜。
发心大、断证大三种，
为所为而缘、
披甲趣入以大资粮，
三大、平等性、
利益众生、无勤、
超越边际、普得、遍知，
以金刚喻无间道
断除决定出离八
22-2-15b
德之果。
大乘道总略
说为八十无尽。
欲、思、加行、增上意乐四种，
六波罗蜜与四无量，
五神通与四摄事，
四正知与四依止，
二资粮、三十七菩提分，
止观二种与总持、辩才二种，
四法印、一趣道，
及方便善巧共八十种。
布施、持戒、忍辱、精进、
禅定、智慧六波罗蜜。
方便、力、愿、智四种
加入则称为十波罗蜜多。
慈、悲、喜、
舍为四无量。
天眼、天耳、
他心智、宿命智、
神足为五神通，
加上漏尽通为六种。


 །སྦྱིན་དང་སྙན་པར་སྨྲ་བ་དང་། །དོན་སྤྱོད་དོན་མཐུན་བསྡུ་དངོས་བཞི། །དོན་ཆོས་ངེས་པའི་ཚིག་སྤོབས་པ། །སོ་སོ་ཡང་དག་རིག་པ་བཞི། །གང་ཟག་དག་ལ་མི་རྟོན་ཆོས་ཉིད་རྟོན། །ཚིགས་ལ་མི་རྟོན་དོན་ལ་རྟོན་པ་དང་། །དྲང་བའི་དོན་ལ་མི་རྟོན་ངེས་དོན་རྟོན། །རྣམ་པར་ཤེས་ལ་མི་རྟོན་ཡེ་ཤེས་རྟོན། །རྟོན་པ་བཞི་འདིས་ལུང་དང་རྟོགས་ཆོས་ལ། །ཆུད་མི་ཟ་བར་དགོངས་པའི་དོན་རྟོགས་བྱེད། །བསོད་ནམས་དང་ནི་ཡེ་ཤེས་ཚོགས་གཉིས་པོ། །ཟུང་
22-2-16a
འཇུག་ལམ་གྱིས་དོན་ཀུན་ཡོངས་རྫོགས་བྱེད། །ལུས་ཚོར་སེམས་དང་ཆོས་རྣམས་ལ། །དྲན་པ་ཉེ་བར་བཞག་པ་བཞི། །འདི་བཞི་ངོ་བོ་ཤེས་རབ་སྟེ། །ཡང་དག་དོན་ནི་མཐོང་བྱེད་པའོ། །དགེ་བ་སྐྱེད་དང་སྤེལ་བ་དང་། །མི་དགེ་ཞི་དང་མི་སྐྱེ་ཕྱིར། །ཡང་དག་སྤོང་བ་བཞི་ཡིས་ནི། །བརྩོན་འགྲུས་རབ་ཏུ་འབྱུང་བར་འགྱུར། །འདུན་བརྩོན་སེམས་པ་དཔྱོད་པ་ནི། །རྫུ་འཕྲུལ་རྐང་པ་བཞི་ཡིན་ནོ། །འདི་བཞི་ངོ་བོ་ཏིང་འཛིན་ཏེ། །གུས་འབད་སེམས་གནས་དཔྱོད་ཤེས་སོ། །དད་པ་བརྩོན་འགྲུས་དྲན་པ་དང་། །ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་དབང་སྟོབས་ལྔ། །དྲན་དང་ཆོས་རབ་རྣམ་འབྱེད་དང་། །བརྩོན་འགྲུས་དགའ་དང་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་། །ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་བཏང་སྙོམས་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན་ཡིན་ནོ། །ཡང་དག་ལྟ་དང་རྟོག་པ་དང་། །ངག་དང་ལས་མཐའ་འཚོ་བ་དང་། །རྩོལ་བ་དྲན་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན། །འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་དུ་བརྗོད། །ཉེས་པ་ལྔ་སྤངས་འདུ་བྱེད་བརྒྱད། །བརྟེན་པའི་རྒྱུས་བྱུང་ཞི་གནས་ཏེ། །ལེ་ལོ་དང་ནི་གདམས་ངག་བརྗེད། །བྱིང་རྒོད་འདུ་མི་བྱེད་འདུ་བྱེད། །ལྔ་ནི་ཉེས་པའོ་དེ་སྤོང་བྱེད། །དད་འདུན་རྩོལ་བ་ཤིན་སྦྱང་དང་། །དྲན་པ་ཤེས་བཞིན་སེམས་པ་དང་། །བཏང་སྙོམས་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །འཇོག་དང་རྒྱུན་འཇོག་བླན་ཏེ་འཇོག །ཉེར་འཇོག་དུལ་བྱེད་ཞི་བར་བྱེད། །རྣམ་ཞི་རྩེ་
22-2-16b
གཅིག་མཉམ་པར་འཇོག །སེམས་གནས་པ་ཡི་ཐབས་དགུའོ། །ཐོས་པ་བསམ་པ་དྲན་ཤེས་བཞིན། །བརྩོན་འགྲུས་ཡོངས་སུ་འདྲིས་སྟོབས་དྲུག །བསྒྲིམ་འཇུག་ཆད་འཇུག་ཆད་མེད་འཇུག །རྩོལ་བ་མེད་འཇུག་ཡིད་བྱེད་བཞིའོ། །ལུས་སེམས་ཤིན་ཏུ་སྦྱང་ཐོབ་ནས། །ཞི་གནས་ཐོབ་པས་གཡེང་བ་སྤོང་། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཕྱི་དང་ནང་། །མཚན་མ་གནས་ངན་ལེན་དང་ནི། །ཆུང་ངུའི་སེམས་ཀྱི་གཡེང་བ་དྲུག །ལེགས་སྤང་ཞི་གནས་མཆོག་བརྟེན་ནས། །ཇི་ལྟ་བ་དང་ཇི་སྙེད་ཆོས། །འབྱེད་དང་རབ་ཏུ་འབྱེད་པ་དང་། །ཡོངས་སུ་རྟོག་དང་དཔྱོད་པ་ཡི། །ལྷག་མཐོང་ཤེས་རབ་བསྒྲུབ་པར་བྱ། །མི་བརྗེད་པ་ཡི་གཟུངས་ལ་ནི། །བཟོད་ཐོབ་སྒོ་དང་ཚིག་དང་དོན། །སྔགས་ཀྱི་གཟུངས་ཞེས་རྣམ་བཞིར་བརྗོད། །ཡང་ནི་གཟུངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ། །རྣམ་སྨིན་ཐོས་དང་ཏིང་འཛིན་སྐྱེས། །སོ་སྐྱེ་ས་བདུན་དག་ས་པའི། །གཟུངས་ལ་ཆུང་འབྲིང་ཆེན་པོར་བཤད། །ཡང་ནི་གཟུངས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ། །སྒྲ་དབྱངས་རྣམ་པར་དག་པའི་གཟུངས། །མི་ཟད་ཟ་མ་ཏོག་གི་གཟུངས། །དེ་བཞིན་འཁྱིལ་པ་མཐའ་ཡས་དང་། །རྒྱ་མཚོའི་ཕྱག་རྒྱ་པདྨ་བཀོད། །ཆགས་མེད་སྙོམས་འཇུག་གདོན་མི་ཟ། །སངས་རྒྱས་བྱིན་རླབས་གཟུངས་བརྒྱད་གསུངས། །མི་འཇིགས་པ་ཡི་སྤོབས་པ་ནི། །ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་གནས་རྣམས་ལ། །མྱུར་གསལ་རྣོ་ཞིང་ཟབ་རྒྱ་ཆེ། །རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྤོབས་
22-2-17a
པ་སྟེ། །དྲན་བློ་རྟོགས་པའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །གཟུངས་ཀྱིས་གྲོགས་བྱས་སྤོབས་པའི་མཆོག །ཆོས་འཛིན་བྱང་ཆུབ་སེམས་ལྡན་ཞིང་། །བཟོད་པ་ཐོབ་པར་བྱེད་པའོ། །འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་མི་རྟག་ཅིང་། །ཟག་བཅས་ཐམས་ཅད་སྡུག་བསྔལ་བ། །ཆོས་རྣམས་སྟོང་ཞིང་བདག་མེད་དེ། །མྱང་འདས་ཞི་བ་སྡོམ་བཞིའོ།

直译简体中文
布施、爱语、
利行、同事四摄事。
义、法、词、辩
四种无碍解。
不依人而依法，
不依文字而依义理，
不依不了义而依了义，
不依识而依智，
以此四依于经教与证悟法，
不失坏而通达密意义。
福德与智慧二种资粮，
双
22-2-16a
运道能圆满一切义。
于身、受、心、法
四念住，
此四体性为智慧，
能见真实义。
为生善、增善、
止恶及不生恶，
以四正断
而精进生起。
欲、勤、心、观
为四神足。
此四体性为等持，
即恭敬、精进、心安住、观察智。
信、精进、念、
定、慧五力五根。
念、择法、
精进、喜、轻安、
等持、行舍
为七觉支。
正见、正思维、
正语、正业、正命、
正精进、正念、正定，
称为八圣道支。
断五过、八行
所生之止，
即懈怠与忘失教授、
昏沉掉举、不作行、过度行
五种过失及其对治：
信心、希欲、精进、轻安、
正念、正知、思虑、
舍为八种行。
安住、相续安住、安放、
近住、调伏、寂静、
最寂静、专
22-2-16b
一、平等安住，
为九种心住方便。
闻、思、念、正知、
精进、熟练六力。
勉励入、间断入、无间入、
无功用入四种作意。
获得身心轻安后，
得止而断除散乱。
自性散乱、外散乱、内散乱、
相散乱、随眠散乱、
心小散乱六种，
善断已依最胜止，
于如所有、尽所有法，
分别、遍分别、
遍观察、思察
修证观慧。
于不忘失总持，
得忍门与词义，
咒总持，称为四种。
又于总持种类中，
异熟生、闻所成、三昧生，
凡夫七地圣地，
总持有小中大三种之分。
又于总持种类中，
说有净音声总持、
无尽藏总持、
如是旋转无边总持、
海印总持、莲华庄严总持、
无著三昧总持、必定总持、
佛加持总持八种总持。
无畏辩才，
对一切如所有、尽所有境，
迅速、明了、锐利、深广、
相续不断的辩
22-2-17a
才，
由忆念、智慧、证悟而生。
由总持辅助的最胜辩才，
使持法具菩提心者
获得忍辱。
诸行无常，
一切有漏皆苦，
诸法空无我，
涅槃寂静为四法印。


 །མཉམ་པ་ཉིད་ལ་ཞུགས་པ་ནི། །བགྲོད་གཅིག་ལམ་སྟེ་གཅིག་བགྲོད་ཀྱང་ངོ་། །རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས་དང་མངོན་ཤེས་མྱུར། །དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་རིགས་མི་གཅོད། །ཐབས་ཤེས་ཟུང་འཇུག་ཐམས་ཅད་ཀུན། །ལམ་གྱི་གྲོགས་མྱུར་ཐབས་མཁས་སོ། །དེ་ཡང་ས་གསེར་ཟླ་བ་མེ། །གཏེར་དང་རིན་ཆེན་འབྱུང་གནས་མཚོ། །རྡོ་རྗེ་རི་སྨན་བཤེས་གཉེན་དང་། །ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ཉི་མ་གླུ། །རྒྱལ་པོ་མཛོད་དང་ལམ་པོ་ཆེ། །བཞོན་པ་བཀོད་མའི་ཆུ་དང་ནི། །སྒྲ་སྙན་ཆུ་བོ་སྤྲིན་རྣམས་ཀྱིས། །རྣམ་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་གཉིས་སོ། །རིགས་དང་ཆོས་ལ་མོས་པ་དང་། །དེ་བཞིན་སེམས་ནི་སྐྱེད་པ་དང་། །སྦྱིན་ལ་སོགས་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། །སྐྱོན་མེད་པ་ལ་འཇུག་པ་དང་། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཡོངས་སྨིན་བྱེད་དང་། །ཞིང་ནི་རྣམ་པར་སྦྱོང་བ་དང་། །མི་གནས་མྱ་ངན་འདས་པ་དང་། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་དང་སྟོན་པའོ། །རིགས་ནི་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་སྟེ། །སྐུ་དང་ཡེ་ཤེས་དབྱེར་མེད་དབྱིངས། །རང་བྱུང་ཡེ་ཤེས་འདུས་མ་བྱས། །ཀུན་ཁྱབ་འཕོ་འགྱུར་མེད་པའོ། །རང་བཞིན་རྣམ་དག་ཆོས་ཉིད་དེ། །གློ་བུར་དྲི་མའི་སྦུབས་ཞུགས་པ། །
22-2-17b
ས་འོག་གཏེར་ལ་སོགས་པ་ཡི། །དཔེ་དགུས་མཚོན་ནས་ཤེས་པར་བྱ། །ཆོས་ལ་ཁོང་ཁྲོ་བདག་ལྟ་དང་། །འཁོར་བས་འཇིགས་དང་སེམས་ཅན་འདོར། །རིགས་ཀྱི་དྲི་མ་བཞི་ཡིན་ལ། །དེ་དག་སྤོང་བར་བྱེད་པ་ནི། །ཆོས་མོས་ལྷག་པའི་ཤེས་རབ་དང་། །ཏིང་འཛིན་སྙིང་བརྩེ་བཞི་ཡིན་ནོ། །རང་བཞིན་གནས་དང་རྒྱས་འགྱུར་རིགས། །སད་པས་ཆོས་ལ་མོས་པ་འབྱུང་། །དེ་ཡིས་ཕྱི་ཡི་ཡོངས་འཛིན་ལས། །ཐབས་ཤེས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ཡི། །ཤེར་ཕྱིན་གདམས་ངག་ལེགས་ནོས་ནས། །ནང་གི་ཡོངས་འཛིན་ལྡན་པར་བྱ། །སེམས་བསྐྱེད་ལྡན་པས་སྦྱིན་སོགས་བསྒྲུབ། །དེ་ནི་ས་ལ་ཞུགས་གྱུར་ནས། །སྲིད་ཞི་མཉམ་ཉིད་ཞིང་དག་སྦྱོར། །ཐབས་མཁས་སྦྱོར་བས་རྫོགས་སྨིན་སྦྱངས། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཐོབ་ནས། །ཕྲིན་ལས་རྒྱུན་མི་འཆད་པའོ། །ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ལྔ་པོ། །དྲན་ཉེ་སྤོང་བཞི་རྐང་པ་བཞིས། །ཚོགས་ཀྱི་ལམ་གསུམ་བགྲོད་གྱུར་ནས། །དབང་སྟོབས་གཉིས་ཀྱི་སྦྱོར་ལམ་བགྲོད། །བྱང་ཆུབ་ཡན་ལག་བདུན་ལྡན་པ། །མཐོང་ལམ་རབ་དགའི་ས་ཐོབ་ནས། །འཇིགས་པ་ལྔ་བྲལ་ཡོན་ཏན་ནི། །བརྒྱ་ཕྲག་བཅུ་གཉིས་དག་ཀྱང་ཐོབ། །འཕགས་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་ལྡན་པས། །སྒོམ་ལམ་ས་དགུར་རིམ་པ་བཞིན། །དྲི་མེད་འོད་བྱེད་འོད་འཕྲོ་དང་། །སྦྱང་དཀའ་མངོན་གྱུར་རིང་དུ་སོང་། །མི་གཡོ་ལེགས་བློ་ཆོས་ཀྱི་སྤྲིན། །སློབ་པའི་ས་ནི་བཅུ་པོ་ལ། །སྒྲིབ་པ་གཉིས་པོ་རིམ་
22-2-18a
སྤངས་ནས། །ས་རྣམས་ཡོངས་སུ་སྦྱོང་བར་བརྩོན། །ཇི་ལྟ་ཇི་སྙེད་ཡེ་ཤེས་ནི། །གོང་འཕེལ་ས་བཅུའི་རྒྱུན་མཐའ་ལ། །ཆོས་ཀུན་སྣང་ལ་མཉམ་པ་ཡི། །རྡོ་རྗེ་ལྟ་བུའི་ཏིང་འཛིན་ལས། །མི་སློབ་ལམ་གྱུར་ས་བཅུ་གཅིག །ཀུན་ཏུ་འོད་ནི་རབ་ཐོབ་སྟེ། །དེ་བཞིན་ཉིད་དུ་ཆོས་ཐམས་ཅད། །གནས་གྱུར་ཡོན་ཏན་མཐར་ཐུག་ཐོབ། །འབྲས་བུ་སངས་རྒྱས་ས་དེ་ནི། །སྐུ་བཞི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ཡིས་བསྡུས། །ངོ་བོ་ཉིད་དང་ཆོས་སྐུ་དང་། །ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་དང་སྤྲུལ་སྐུ་བཞིའོ། །དག་པ་གཉིས་ལྡན་ཟག་མེད་དབྱིངས། །གཞི་རིགས་མངོན་གྱུར་ངོ་བོ་ཉིད། །དེ་ཡི་མཁྱེན་ཆ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ། །ཟག་མེད་ཡོན་ཏན་ཉེར་གཅིག་ལྡན། །དག་པའི་གདུལ་བྱར་སྣང་བ་ཡི། །གཟུགས་སྐུ་མཐར་ཐུག་ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས། །གནས་དང་སྐུ་དང་འཁོར་དང་ཆོས། །དུས་ཏེ་ངེས་པ་ལྔ་ལྡན་ནོ།

直译简体中文
入于平等性
是一道一趣，亦称为一趣道。
圆满、成熟、清净与神通迅速，
不断三宝种性，
方便智慧双运一切，
道友迅速方便善巧。
此如大地、黄金、月亮、火，
宝藏、宝源、海洋，
金刚、山岳、良药、善知识，
如意宝珠、太阳、歌声，
国王、宝库、大道，
乘具、水渠，
琴声、江河、云彩等，
共二十二种。
种姓、于法信解、
菩提心发起、
修行布施等、
趣入无过、
成熟众生、
净化刹土、
不住涅槃、
无上菩提及教导。
种性即如来藏，
身与智慧不二法界，
自生智慧无为，
遍一切不变异。
自性清净法性，
暂时垢染所蔽，
22-2-17b
以地下宝藏等
九种譬喻表示而了知。
对法嗔恨、我见、
怖畏轮回、舍弃众生，
为种姓四种垢染，
断除彼等是：
爱法、殊胜智慧、
禅定、悲心四种。
自性住种性与修所成种性，
觉醒后生起对法的信解，
由此依靠外在善知识，
修习方便智慧双运
善得般若波罗蜜教授，
而具足内在善知识。
具菩提心而修布施等，
入地后，
轮涅平等与净土修持，
方便善巧修习圆满成熟清净，
然后证得无上菩提，
事业相续不断。
大乘五道
以四念住、四正断、四神足，
趣入三种资粮道，
以二力二根进入加行道，
具足七菩提分
证得见道极喜地，
远离五怖畏，
获得一百二十功德。
具足八圣道支，
修道九地依次为：
离垢地、发光地、焰慧地、
难胜地、现前地、远行地，
不动地、善慧地、法云地，
于十学地
二障次第
22-2-18a
断除，
精进清净诸地。
如所是、尽所有智慧
增上至第十地金刚喻定时，
诸法显现平等之
金刚三昧中，
无学道即第十一地，
获得普光明地，
如是一切法
转依获究竟功德。
果位佛地
四身五智所摄：
自性身、法身、
受用身、化身四种。
具足二净无漏界，
本性种姓显现为自性身，
其智慧分为法身，
具足二十一种无漏功德。
显现于清净所化众生
究竟色身为圆满受用身，
处所、身体、眷属、法、
时间等具五决定。


 །ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་དང་མེ་ལོང་ལྟ་བུ་དང་། །མཉམ་པ་ཉིད་དང་སོ་སོར་རྟོག་པ་དང་། །བྱ་བ་གྲུབ་པའི་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྡན་པའི། །སངས་རྒྱས་ཡེ་ཤེས་སྐུ་ནི་བསམ་མི་ཁྱབ། །བྱང་ཕྱོགས་ཚད་མེད་རྣམ་ཐར་སྙོམས་འཇུག་དང་། །ཟིལ་གནོན་ཟད་པར་ཉོན་མོངས་མེད་སྨོན་མཁྱེན། །མངོན་ཤེས་ཡང་དག་རིག་བཞི་དག་པ་བཞི། །དབང་བཅུ་སྟོབས་བཅུ་མི་འཇིགས་རྣམ་པ་བཞི། །མ་འདྲེས་བཅོ་བརྒྱད་བསྲུང་མེད་དྲན་ཉེ་གསུམ། །བསྙེལ་བ་མི་མངའ་བག་ཆགས་ཡང་དག་
22-2-18b
བཅོམ། །ཐུགས་རྗེ་ཆེ་དང་རྣམ་ཀུན་མཁྱེན་ཉིད་དེ། །ཟག་མེད་སྡེ་ཚན་ཉེར་གཅིག་ཉིད་དུ་འདོད། །གཟུགས་ཅན་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། །གཟུགས་མེད་གཟུགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། །སྡུག་པའི་རྣམ་པར་ཐར་པ་དང་། །ནམ་མཁའ་མཐའ་ཡས་ལ་སོགས་བཞི། །འགོག་པའི་སྙོམས་འཇུག་དང་བཅས་པ། །རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་ཡིན་ནོ། །ནང་གི་གཟུགས་སུ་འདུ་ཤེས་པས། །ཆེ་ཆུང་དབྱིབས་ནི་ཟིལ་གནོན་གཉིས། །ནང་གཟུགས་མེད་པས་དེ་བཞིན་གཉིས། །སྔོ་སེར་དཀར་དམར་ཟིལ་གནོན་བརྒྱད། །ས་ཆུ་མེ་རླུང་ནམ་མཁའ་དང་། །སྔོ་སེར་དཀར་དམར་རྣམ་ཤེས་ཀྱིས། །ཀུན་དུ་ཁྱབ་པར་བྱེད་པ་ཡི། །ཟད་པར་དག་ནི་བཅུ་ཡིན་ནོ། །བསམ་གཏན་བཞི་དང་གཟུགས་མེད་བཞི། །འགོག་སྙོམས་དང་བཅས་སྙོམས་འཇུག་དགུ། །གནས་དང་གནས་མིན་རྣམ་སྨིན་ཁམས། །མོས་དང་དབང་པོ་བསམ་གཏན་དང་། །ལམ་དང་སྔོན་གནས་འཆི་འཕོ་དང་། །ཟག་པ་ཟད་མཁྱེན་སྟོབས་བཅུའོ། །ཚེ་དང་སེམས་དང་ཡོ་བྱད་དང་། །ལས་དང་སྐྱེ་བ་མོས་པ་དང་། །སྨོན་ལམ་རྫུ་འཕྲུལ་ཡེ་ཤེས་དང་། །ཆོས་ལ་དབང་བ་དབང་བཅུའོ། །ལུས་དང་དམིགས་པ་སེམས་ཡེ་ཤེས། །རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་དག་བཞིའོ། །རྟོགས་དང་སྤངས་པ་ལམ་དང་གེགས། །སྟོན་ལ་མི་འཇིགས་རྣམ་པ་བཞི། །འཁྲུལ་དང་ཅ་ཅོ་དྲན་པ་ཉམས། །མཉམ་བཞག་མིན་དང་འདུ་ཤེས་ཚོགས། །མ་བརྟགས་བཏང་
22-2-19a
སྙོམས་མི་མངའ་བ། །སྤྱོད་པས་བསྡུས་པ་དྲུག་ཡིན་ནོ། །འདུན་བརྩོན་དྲན་དང་ཤེས་རབ་དང་། །རྣམ་པར་གྲོལ་དང་རྣམ་གྲོལ་གྱི། །ཡེ་ཤེས་གཟིགས་པ་ཉམས་པ་དག །མི་མངའ་རྟོགས་པས་བསྡུས་པ་དྲུག །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ཀྱི་ལས་གསུམ་པོ། །ཡེ་ཤེས་རྗེས་འབྲང་སྤྱོད་པ་གསུམ། །འདས་དང་ད་ལྟ་མ་འོངས་པར། །ཡེ་ཤེས་གཟིགས་འཇུག་དུས་བསྡུས་གསུམ། །དེ་ལྟར་དྲུག་ཚན་གསུམ་པོ་ནི། །མ་འདྲེས་པ་ནི་བཅོ་བརྒྱད་དོ།

直译简体中文
法界智、大圆镜智、
平等性智、妙观察智、
成所作智五智具足的
佛陀智慧身不可思议。
三十七菩提分、四无量、八解脱、九等至、
八胜处、十遍处、无烦三昧、愿智、
六神通、四无碍解、四清净、
十力、十自在、四无畏、
十八不共法、三不护、三念住、
无忘失、永断习气
22-2-18b
大悲和一切种智，
共二十一种无漏功德。
有色观色、
无色观色、
净解脱、
空无边处等四无色，
及灭尽定，
共为八解脱。
以内有色想，
胜解小大形色为二胜处，
内无色想同样二种，
青黄白红为八胜处。
地水火风空，
青黄白红识，
遍满一切的
十种遍处。
四禅四无色，
加上灭尽定为九等至。
处非处、业报、界、
胜解、根、禅定、
道、宿命、死生、
漏尽智为十力。
寿命、心、资具、
业、生、胜解、
愿、神通、智慧、
法为十自在。
身、所缘、心、智慧
一切种清净为四清净。
证悟、断除、道、障碍
说法四无畏。
错误、喧哗、失念、
心不等持、杂想、
不择舍无有，
22-2-19a
行为所摄六种。
欲、精进、念、慧、
解脱及解脱
智见皆不退失，
证悟所摄六种。
身语意业三种
随智慧而行三种，
过去、现在、未来
智慧观入时所摄三种。
如是三个六种
共为十八不共法。
;


 །ཆོས་ཉན་མི་ཉན་གཉིས་བཅས་ལ། །ཆགས་སྡང་གཉིས་མེད་དྲན་ཉེར་གསུམ། །སྐུ་གསུང་ཐུགས་ལ་ཉེས་སྤངས་པས། །བཅབ་ཏུ་མེད་པ་བསྲུང་མེད་གསུམ། །ཕྱག་ཞབས་འཁོར་ལོས་མཚན་དང་ཞབས་མཐིལ་མཉམ། །རྟིང་པ་འཕགས་པའི་ཞབས་ཡང་འབུར་མི་མངོན། །བྱིན་པ་ཨེ་ན་ཡ་འདྲ་ཕྱག་རིང་མཛེས། །ཕྱག་ཞབས་སོར་མོ་རིང་ཞིང་དྲྭ་བས་འབྲེལ། །བ་སྤུ་རེ་རེར་གཡས་ཕྱོགས་གྱེན་དུ་སྐྱེས། །པགས་པ་གསེར་མདོག་སྲབ་ལ་འཇམ་པ་དང་། །དཔུང་པའི་མགོ་ཟླུམ་རོ་སྟོད་སེང་གེ་འདྲ། །ཕྱག་ཞབས་གཞོན་འཇམ་སྐུ་ཡི་གནས་བདུན་མཐོ། །འགྲམ་པ་ཟླུམ་རྒྱས་ལྗགས་རིང་རོ་མཆོག་སྣང་། །ཚེམས་དཀར་ཚད་མཉམ་ཐགས་བཟང་བཞི་བཅུར་ལྡན། །མཐོན་མཐིང་སྤྱན་མཛེས་ཁྱུ་མཆོག་རྫི་འདྲ་བ། །ཐལ་གོང་རྒྱས་བཅས་སྐུ་ནི་ཆེ་ཞིང་དྲང་། །ཆུ་ཞེང་གབ་སྐུ་གསང་བ་སྦུབས་སུ་ནུབ། །
22-2-19b
མཛོད་སྤུ་མཛེས་ཤིང་གཙུག་ཏོར་བལྟར་མི་མངོན། །ཚངས་པའི་དབྱངས་ལྡན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་མཚན། །གང་མཐོང་དགའ་སྐྱེད་སྐྱེས་བུ་ཆེན་པོར་མཚོན། །སེན་མོ་ཟངས་མདོག་མདོག་སྣུམ་མཐོ་བ་དང་། །སོར་མོ་ཟླུམ་ལ་རྒྱས་ཤིང་བྱིན་གྱིས་ཕྲ། །རྩ་རྣམས་མི་མངོན་རྩ་ཡི་མདུད་པ་མེད། །ལོང་བུ་མི་མངོན་ཞབས་མཉམ་གོམ་པ་སྙོམས། །སེང་གེ་གླང་ཆེན་ཁྱུ་མཆོག་ངང་པའི་འགྲོས། །དྲང་དང་གཡས་ཕྱོགས་མཛེས་པར་གཤེགས་པ་དང་། །དབུ་ཟླུམ་སྐྲ་མཚམས་ལེགས་འབྱེས་དཔྲལ་དབྱེས་རྒྱས། །དབུ་སྐྲ་གནག་ཅིང་སྟུག་ལ་འཇམ་པ་དང་། །མ་འཇིང་མི་གཤོར་མཆོག་ཏུ་དྲི་ཞིམ་ལྡན། །ཨུཏྤལ་འདབ་འདྲ་དཀར་ནག་འབྱེས་པའི་སྤྱན། །ར་རི་མེད་ཅིང་གཟིགས་པ་རྣམ་པར་དག །རྫི་མ་སྟུག་ཅིང་སྨིན་ཚུགས་རིང་བ་དང་། །སྤུ་འཇམ་མདོག་སྣུམ་སྤུ་རྣམས་རིང་ཐུང་མཉམ། །སྙན་གཉིས་ཚད་མཉམ་ཉམས་པ་རྣམ་པར་སྤངས། །ཤངས་ཀྱི་གཟེངས་མཐོ་ཡོངས་སུ་དག་པ་ཉིད། །ཞལ་དཀྱིལ་འཚམས་མཛེས་བིམ་པ་ལྟ་བུའི་མཆུ། །པདྨ་ལྟར་གཉེན་སྲབ་ལ་དམར་བའི་ལྗགས། །མཆེ་བ་བཞི་ཟླུམ་རྩེ་རྣོ་མདོག་དཀར་ཞིང་། །རིང་ཐུང་ཚད་མཉམ་བྱིན་གྱིས་ཕྲ་ཞིང་མཛེས། །འབྲུག་སྒྲ་ལྟར་བརྗིད་མཉེན་འཇམ་ལྡན་པའི་གསུང་། །ཕྱག་རིང་རྒྱས་ཤིང་ཤིང་བལ་འདབ་ལྟར་འཇམ། །ཕྱག་རིས་མདངས་ཡོད་ཟབ་ཅིང་རིང་དུ་དོད། །འཁྲིལ་བག་ཆགས་པ་རིམ་པར་འཚམས་པའི་
22-2-20a
སྐུ། །ཆ་ཤས་ཀུན་རྫོགས་ཁོ་ལག་ཡངས་ཤིང་བཟང་། །འཇམ་ཞིང་གཞོན་ཤ་ཅན་གྱུར་ཞུམ་མེད་རྒྱས། །ཤིན་ཏུ་གྲིམ་ལྡན་ཡན་ལག་རྣམ་པར་འབྱེས། །སྨེ་བ་གནག་བག་མེད་ཅིང་སྐྱོན་གྱིས་དག །དྲི་མས་གཙང་ཞིང་བྱི་དོར་བྱས་པ་འདྲ། །དཀུ་ཟླུམ་སྐབས་ཕྱིན་མ་རྙོང་ཕྱང་ངེ་བ། །ལྟེ་བ་གཏིང་ཟབ་རི་མོ་གཡས་སུ་འཁྱིལ། །ཀུན་སྤྱོད་གཙང་ཞིང་ཀུན་ནས་ལྟ་ན་སྡུག །བཀྲ་ཤིས་རི་མོས་མཚན་ཞིང་ཀུན་ཡིད་འཕྲོག །དེ་དག་ཐུབ་ཆེན་དཔེ་བྱད་བརྒྱད་ཅུ་སྟེ། །ལྷར་བཅས་འཇིག་རྟེན་ཀུན་གྱིས་བསྔགས་འོས་ཉིད། །མཉེན་འཇམ་ཡིད་འོང་ཡིད་འཐད་དག་དྲི་མེད། །གསལ་ལ་སྙན་འཇེབས་མཉན་འོས་མི་ཚུགས་པ། །སྙན་ཞིང་འདུལ་བ་མི་རྩུབ་མི་བརླང་ཞིང་། །རབ་དུལ་རྣར་སྙན་ལུས་དང་སེམས་ཚིམ་བྱེད། །སྙིང་དགའ་བདེ་སྐྱིད་གདུང་མེད་ཀུན་ཤེས་པ། །རྣམ་པར་རིག་བྱ་རྣམ་གསལ་དགའ་བར་བྱེད། །མངོན་དགའ་ཀུན་ཤེས་རྣམ་པར་རིག་པར་བྱེད། །རིགས་པ་དང་ནི་འབྲེལ་དང་མ་ཟློས་པ། །སེང་གེ་གླང་ཆེན་འབྲུག་དང་ཀླུའི་དབང་པོ། །དྲི་ཟ་ཀ་ལ་པིངྐ་ཚངས་པའི་དབྱངས། །ཤང་ཤང་ཏེའུ་ལྷ་དབང་རྔ་སྒྲའི་དབྱངས། །མ་ཁེངས་མི་དམའ་སྒྲ་ཀུན་རྗེས་སུ་ཞུགས། །སྒྲ་ཟུར་མ་ཆག་མ་ཚང་མེད་པ་དང་། །མི་ཞུམ་མི་ཞན་རབ་དགའ་ཁྱབ་པ་དང་། །ཐ་བ་མེད་དང་རྒྱུན་ཆགས་འབེལ་བ་དང་། །སྒྲ་ཀུན་རྫོགས་བྱེད་དབང་པོ་ཚིམ་
22-2-20b
པར་བྱེད། །མ་སྨད་མི་འགྱུར་མ་རྟབས་འཁོར་ཀུན་གྲགས། །རྣམ་པ་ཀུན་གྱི་མཆོག་དང་ལྡན་པ་ནི། །ཐུབ་མཆོག་གསུང་དབྱངས་ཡན་ལག་དྲུག་ཅུ་སྟེ། །ཆགས་སྡང་རྨོངས་དང་བདུད་རྣམས་འཇོམས་བྱེད་པའོ།

直译简体中文
对听闻法与不听闻二者，
无贪嗔平等对待三念住。
身语意无过失，
无需隐藏为三不护。
手足轮相庄严且足底平坦，
足跟隆起而脚背不突显，
小腿如羚羊般优美且手臂修长，
手足指纤长并以网络相连，
一一毫毛向右上方生长，
皮肤金色薄而柔滑，
双肩圆满上身如狮子，
手足柔嫩身体七处高耸，
颊部圆满舌长能尝殊胜味，
牙齿洁白大小齐等有四十颗，
深蓝眼睛美丽如同牛王眼，
眉间广阔身躯高大端直，
22-2-19b
白毫相美丽肉髻不易见，
具梵音三十二相庄严，
见者生喜表征大士。
指甲铜色光润而高耸，
手指圆满丰满腿部纤细，
脉络不显无有筋结，
踝骨不显足平步态匀称，
行如狮子象王牛王鹅王，
直行向右方优美而行，
头圆发际线清晰前额广阔，
头发黝黑浓密柔顺，
不纠结不散乱具最上妙香，
如青莲花瓣黑白分明的眼睛，
无皱纹而目光清澈，
睫毛浓密眉毛修长，
毫毛柔软光润长短适中，
双耳均匀无有缺损，
鼻梁高耸极为清净，
面容匀称优美嘴唇如频婆果，
舌如莲花柔嫩纤薄且红润，
四颗犬牙圆满锋利洁白，
长短一致匀称纤细美观，
音声如雷威严柔和悦耳，
手臂修长丰满柔如棉絮，
手纹有光泽深长明显，
螺纹庄严有次第和谐的
22-2-20a
身躯，
肢体圆满面容广大端严，
肌肤柔软年轻不萎不瘦，
极为健美四肢分明，
无黑痣斑点清净无瑕，
洁净无垢如经擦拭，
腰圆腹部丰满不凹不凸，
脐部深广纹路向右旋转，
行为清净观之悦意，
具吉祥纹饰令人心醉，
这些为大圣者八十种好相，
天人世间皆应赞叹。
柔软悦意如意清净无垢，
清晰动听悦耳无能胜伏，
美妙调柔不粗不鲁，
善调入耳令身心满足，
令心欢喜安乐无热恼遍知，
明了明晰令人欢喜，
极悦遍知令人明了，
合理相关无重复，
如狮子象王雷声龙王，
如乾闼婆迦陵频伽梵音，
如鹅鸭天帝鼓声，
不高不低能入一切声，
声调完整无缺漏，
不怯不弱极悦周遍，
无低劣声音相续关联，
音声圆满令诸根
22-2-20b
满足，
不粗恶不变不急促能传遍眷属，
具足一切最胜相，
为大圣者六十支分音声，
能摧伏贪嗔痴及诸魔。


 །སྲིད་པ་ཇི་སྲིད་འགྲོ་ལ་ཕན་བདེའི་ཚུལ། །མཉམ་པར་མཛད་པ་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་ནི། །བྱང་ཆུབ་ཆེ་དང་བཟོ་དང་སྐྱེ་བ་དང་། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་སྤྲུལ་པའི་ཚུལ་བཞིའོ། །སངས་རྒྱས་ཕྲིན་ལས་རྟག་ཁྱབ་ལྷུན་གྲུབ་སྟེ། །རྣམ་པར་མི་རྟོག་བཞིན་དུ་འགོག་མེད་སྣང་། །གང་ཞིག་བརྒྱ་བྱིན་རྔ་དང་སྤྲིན་བཞིན་དང་། །ཚངས་ཉི་ཡིད་བཞིན་རིན་ཆེན་ནོར་རྒྱལ་བཞིན། །སྒྲ་བརྙན་ནམ་མཁའ་ས་བཞིན་སྲིད་པའི་བར། །འབད་མེད་གཞན་དོན་མཛད་དེ་རྣལ་འབྱོར་རིག །གང་ཞིག་ཐེག་པ་ལ་མཁས་ན། །ཐེག་པ་ཉིད་ལས་རྣལ་འབྱོར་དུ། །བྱེད་ཕྱིར་བདག་ནི་རྣལ་འབྱོར་ཅན། །སྙོམས་པའི་ལྟ་སོགས་རྨོངས་ཀུན་སེལ། །བདག་མེད་རྟེན་འབྲེལ་ལམ་གྱི་ནི། །ཐེག་པ་འདི་ལ་རབ་ཞུགས་པ། །ཐར་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཡི། །འབྲས་བུ་བླ་ན་མེད་པ་ཐོབ། །འདུས་བྱས་རྒྱུས་བྱུང་སྐྱེ་འགག་ཅན། །འདུས་མ་བྱས་ནི་དེ་ལས་ལྡོག །འདུས་བྱས་ཕུང་པོ་ལྔས་བསྡུས་པ། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་དང་འབྲས་བུའི་ཆོས། །བྱེད་རྒྱུ་ལྷན་ཅིག་འབྱུང་བ་དང་། །སྐལ་མཉམ་དང་ནི་མཚུངས་ལྡན་དང་། །ཀུན་དུ་འགྲོ་དང་རྣམ་སྨིན་ཏེ། །རྒྱུ་ནི་རྣམ་པ་དྲུག་ཏུ་འདོད། །
22-2-21a
རྣམ་སྨིན་འབྲས་དང་བདག་པོ་དང་། །རྒྱུ་མཐུན་སྐྱེས་བུ་བྱེད་པའི་འབྲས། །བྲལ་བའི་འབྲས་བུ་ཞེས་བྱ་བ། །འབྲས་བུ་ལྔ་ཡི་རྣམ་གྲངས་སོ། །རྒྱུ་རྐྱེན་མཚུངས་པ་དེ་མ་ཐག །དམིགས་རྐྱེན་བདག་རྐྱེན་རྐྱེན་བཞིའོ། །འདུས་མ་བྱས་པའི་རང་བཞིན་གྱི། །དེ་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་ལ། །རང་བཞིན་རྣམ་པར་དག་པ་དང་། །གློ་བུར་བྲལ་དག་རྣམ་པ་གཉིས། །དེ་བཞིན་དྲི་བཅས་དྲི་མེད་གཉིས། །ཆོས་དང་གང་ཟག་བདག་མེད་གཉིས། །གཞི་ལམ་འབྲས་བུའི་དེ་ཉིད་གསུམ། །སྟོང་ཉིད་མཚན་མེད་སྨོན་མེད་གསུམ། །ཕྱི་དང་ནང་དང་ཕྱི་ནང་སྟོང་། །སྟོང་པ་ཉིད་ནི་སྟོང་ཉིད་དང་། །ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ནི། །དོན་དམ་སྟོང་དང་འདུས་བྱས་སྟོང་། །འདུས་མ་བྱས་སྟོང་མཐའ་འདས་སྟོང་། །ཐོག་མཐའ་མེད་སྟོང་དོར་མེད་སྟོང་། །རང་བཞིན་སྟོང་དང་ཆོས་ཐམས་ཅད། །རང་གི་མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་དང་། །མི་དམིགས་པ་ནི་སྟོང་ཉིད་དང་། །དངོས་མེད་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་ཉིད། །དེ་ལྟར་སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག་དང་། །སླར་ཡང་བསྡུས་ཏེ་བཞིར་བསྟན་པ། །དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་དང་ནི། །དངོས་པོ་མེད་པ་སྟོང་པ་ཉིད། །ངོ་བོ་ཉིད་ནི་སྟོང་པ་ཉིད། །གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་ཉིད་དོ། །དོན་དམ་རྟོགས་ཚུལ་རིམ་པ་ལས། །རྣམ་གྲངས་རྣམ་གྲངས་མིན་གཉིས་སོ། །བདེན་གཉིས་ཟུང་འཇུག་རྟོགས་ཚུལ་གྱི། །ཟབ་
22-2-21b
མོའི་ཆོས་ཉིད་རྣམ་པ་བརྒྱད། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་འགག་པ་དང་། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་ཤེས་བྱ་དང་། །ཤེས་དང་དཔྱོད་དང་གཉིས་མེད་དང་། །ཐབས་མཁས་པ་ལ་ཟབ་པ་ཉིད། །འདུས་བྱས་ཟག་པ་ཟད་པ་ལས། །ཐར་པ་འདུས་མ་བྱས་ཐོབ་ཕྱིར། །བདག་ནི་གྲོལ་དང་མ་གྲོལ་བའི། །གཞི་རུ་ལྟ་བའི་རྨོངས་པ་སེལ། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་ཤེས་ན། །ཐམས་ཅད་ཆོས་ལ་མཁས་ཞེས་བརྗོད། །ཟུང་འཇུག་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ཤེས་ན། །བདེན་དོན་མཐར་ཐུག་རྟོགས་པ་ཉིད། །རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའི་འདུས་བྱས་རྣམས། །སྐད་ཅིག་གིས་ནི་མི་རྟག་སྟེ། །སྐད་ཅིག་དང་པོ་མ་འགྱུར་ན། །མཐར་ཡང་འཇིག་པར་མི་འགྱུར་རོ། །འབབ་ཆུ་མར་མེའི་མེ་སོགས་བཞིན། །སྐད་ཅིག་རིགས་འདྲ་བར་མེད་ལ། །བྱིས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཅིག་སྙམ་ནས། །དངོས་པོ་རྟག་པར་སྒྲོ་འདོགས་སོ། །གློག་དང་ཆུ་བུར་སྤྲིན་སོགས་ནས། །ལྷུན་པོའི་བར་གྱི་དངོས་པོ་རྣམས། །སྐད་ཅིག་མ་རུ་འདྲ་བ་སྟེ། །འཇིག་རྒྱུ་གཞན་མེད་ངང་གིས་འཇིག །ཕྱི་རོལ་སྣོད་ཀྱི་འཇིག་རྟེན་ཡང་། །སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལས་དབང་གིས། །ནམ་མཁའི་ཁམས་སུ་སྤྲིན་བཞིན་དུ། །ཆགས་ཤིང་གནས་ལ་མཐར་འཇིག་གོ།

直译简体中文
尽生死轮回为众生利乐，
平等行持的化身，
有大菩提、工巧、受生、
以及各种幻化四种形式。
佛陀事业恒常遍满自然成就，
无分别中不灭而显现，
如帝释天鼓和云彩，
如梵天、太阳、如意宝、珍宝、国王，
如回声、虚空、大地般尽生死际，
无勤作利他事，瑜伽者了知。
若谁通达于乘法，
即从乘法中修习瑜伽，
故我为瑜伽师，
平等见等除一切愚痴。
无我缘起道
此乘善入者，
能获解脱与
无上一切智果。
有为由因生有生灭，
无为则与此相反。
有为摄于五蕴，
因缘果等诸法。
能作因、俱生因、
同类因、相应因、
遍行因、异熟因，
因分为六种。
22-2-21a
异熟果、增上果、
等流果、士用果、
离系果，
共为五种果。
因缘、等无间缘、
所缘缘、增上缘四缘。
无为法自性之
真如分类：
自性清净与
离客尘清净二种，
以及有垢无垢二种，
法无我与人无我二种，
基、道、果三种真如，
空性、无相、无愿三种，
外空、内空、内外空、
空空、
大空、
胜义空、有为空、
无为空、毕竟空、
无始终空、不舍空、
自性空、一切法
自相空、
不可得空、
无实体自性空，
如是十六空性，
又摄为四种：
有法空性、
无法空性、
自性空性、
他性空性。
由证悟胜义次第分
世俗胜义二种。
二谛双运证悟方式的
甚
22-2-21b
深法性八种：
生与灭、
真如、所知、
能知、观察、无二以及
方便善巧为甚深。
由有为漏尽而
证得无为解脱，
故断除将自己视为
解脱未解脱
基础的愚痴。
若了知有为无为，
则称为通达一切法。
若知双运法界，
则为证悟究竟真义。
因所生的有为法，
刹那刹那无常，
若第一刹那不变，
则最终亦不会坏灭。
如流水灯火等，
刹那相似无间断，
凡夫认为是一体，
故将诸法增益为常。
从闪电、水泡、云等
至须弥山等万物，
同为刹那性，
无他坏因自然灭。
外器世间
由众生业力，
如虚空中云彩，
形成安住最终坏灭。


 །འདི་ལྟར་གནས་པའི་དུས་ཉིད་ནའང་། །རྐྱེན་གྱིས་འཕེལ་དང་འགྲིབ་པ་དང་། །ལས་ཀྱི་སྣང་བས་འགྱུར་སོགས་ཀྱིས། །མི་རྟག་དེ་ཡང་སྐད་
22-2-22a
ཅིག་མ། །ནང་གི་སྐྱེ་མཆེད་གཟུགས་ཅན་རྣམས། །ལས་ཀྱིས་བསྐྱེད་ཅིང་རྒྱུན་གནས་ནའང་། །མངལ་གནས་བཙས་པ་ལ་སོགས་ཀྱི། །གནས་སྐབས་རིམ་པར་འགྱུར་བ་ཉིད། །ཁམས་གསུམ་སེམས་དང་སེམས་བྱུང་རྣམས། །རྐྱེན་བཞི་ལས་སྐྱེས་ཇི་སྲིད་དུ། །ཚེ་ཡི་འཕེན་པ་རྫོགས་ཀྱི་བར། །སྐད་ཅིག་མ་ཡི་ཕྲེང་བར་གནས། །ས་བོན་ལས་ནི་མྱུག་སོགས་བཞིན། །རྒྱུ་ལས་གང་སྐྱེས་དངོས་པོ་རྣམས། །སྔ་ཕྱི་རྒྱུ་འབྲས་རིམ་སྐྱེ་བས། །ཐམས་ཅད་སྐད་ཅིག་མ་རུ་ཤེས། །དངོས་རྣམས་མི་རྟག་པར་ཤེས་ན། །འདུས་བྱས་ཀུན་ལ་མི་ཆགས་ཤིང་། །རྟག་པར་འཛིན་པའི་རྨོངས་པ་བྲལ། །ཡང་དག་དོན་ལ་འཇུག་པར་འགྱུར། །གང་ཞིག་ཟག་དང་བཅས་པའི་ཆོས། །སྡུག་བསྔལ་གསུམ་ལས་མ་འདས་ཏེ། །སྐྱེ་རྒ་ན་འཆི་མི་འདོད་ཕྲད། །ངན་སོང་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་སོགས། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྡུག་བསྔལ་བ། །རྣམ་པ་མང་པོ་དག་དང་ལྡན། །གནས་སྐབས་བདེ་བ་ལྟར་སྣང་ཡང་། །སྐད་ཅིག་གིས་ནི་མི་རྟག་ཅིང་། །ཐ་མར་རྒྱུན་ཡང་འགག་འགྱུར་བས། །འགྱུར་བའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་མ་འདས། །བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གྱིས་བསྡུས་པའི། །ཟག་བཅས་ཕུང་པོ་ལྔ་ཡི་རྒྱུན། །སྡུག་བསྔལ་ཕྱི་མའི་རྒྱུར་གྱུར་པས། །ཁྱབ་པ་འདུ་བྱེད་སྡུག་བསྔལ་ཉིད། །དེ་ཕྱིར་འཁོར་བ་མཐའ་དག་ཀུན། །
22-2-22b
སྡུག་བསྔལ་རང་བཞིན་མེ་འོབས་མཚུངས། །དེ་ཤེས་ཡང་དག་བློ་ལྡན་རྣམས། །སྲིད་ལས་ཆགས་པ་ལས་གྲོལ་ཏེ། །ཟག་མེད་མྱ་ངན་འདས་པར་འགྲོ། །ཟག་བཅས་འཁོར་བའི་ཕུང་པོའི་རྒྱུན། །རེས་འགའ་ཉིད་ཕྱིར་རྒྱུ་ཡོད་ལ། །རྒྱུ་དེའང་དབང་ཕྱུག་སོགས་མིན་ཞིང་། །ལས་ཉོན་ཡིན་པར་རིགས་པས་མཐོང་། །ཉེས་ཀུན་རྩ་བ་བདག་ལྟའི་མུན། །བདག་མེད་སྣང་བས་བཅོམ་པ་རྣམས། །ས་བོན་བསྲེག་པ་ཇི་བཞིན་དུ། །འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་གཏན་དུ་ཁེགས། །འཚེ་བ་མེད་དང་ཡང་དག་དོན། །རང་བཞིན་ཉིད་ལ་ཕྱིན་ལོག་གིས། །འབད་དུ་ཟིན་ཀྱང་མི་བཟློག་སྟེ། །བློ་ནི་དེ་ཕྱོགས་འཛིན་ཕྱིར་རོ། །བདག་མེད་གཉིས་རྟོགས་ཆོས་ཉིད་དོན། །སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་འོད་གསལ་ལ། །གློ་བུར་དྲི་མ་ཀུན་བྲལ་བའི། །མི་གནས་མྱང་འདས་ཐར་པ་མཆོག །སྒྲིབ་གཉིས་བག་ཆགས་བཅས་སྤང་བ། །དག་པ་གཉིས་ལྡན་གཙང་བ་དང་། །ཡིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཕུང་པོ་དང་། །དེ་རྒྱུ་ལོག་ཕྱིར་བདེ་བ་ཉིད། །འཁོར་འདས་མཉམ་པ་ཉིད་རྟོགས་པས། །མི་གནས་འདུས་མ་བྱས་ཆེན་རྟག །བདག་དང་བདག་མེད་སྤྲོས་པ་ཞི། །ཆོས་ཉིད་སྐུ་ཐོབ་དམ་པའི་བདག །སྟོབས་དང་དབང་བཅུ་ལ་སོགས་པ། །ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད་ཆེ། །འབྲས་བུའི་མཆོག་ལ་དམིགས་ནས་སུ། །བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་བྱ། །འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས་
22-2-23a
ཆོས་རྣམས། །བརྟེན་ནས་སྐྱེ་བའམ་བརྟེན་ནས་བཏགས། །རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་འབྱུང་དབང་གིས་ནི། །སྣང་བ་བསླུ་མེད་ཉིད་ཡིན་ཡང་། །མ་བརྟག་ཉམས་དགའ་ཙམ་དུ་སྟེ། །རིགས་པས་དཔྱད་ན་ཡང་དག་པར། །གྲུབ་པ་ཅུང་ཟད་ཀྱང་མེད་དེ། །རང་རང་ངོ་བོས་སྟོང་ཕྱིར་རོ། །ཕུང་པོའི་རྒྱུན་དང་ཚོགས་པ་ལ། །ངའོ་སྙམ་དུ་རློམ་པར་ཟད། །དཔྱད་ན་ཕུང་པོ་བདག་མིན་ལ། །ཕུང་ལས་གཞན་དུའང་བདག་མེད་དོ།

直译简体中文
如是住于当时，
由缘增长或减弱，
及随业力显现等变化，
无常亦为刹
22-2-22a
那。
内部色法诸处，
虽由业力生起相续，
但胎中、出生等
各阶段依序变化。
三界心王与心所法，
由四缘生起直到
寿命之分尽期间，
如刹那刹那之串连而住。
如种子生芽等，
由因所生诸法，
前后因果次第生起，
应知一切皆为刹那性。
若了知诸法无常，
则不贪着一切有为法，
远离执为常的愚痴，
趣入真实义。
一切有漏法
不离三苦，
生老病死、不欲而遇、
三恶趣痛苦等，
性苦
有多种相，
虽暂时显现为乐，
然刹那无常，
最终亦断灭，
不离坏苦。
乐受、苦受、舍受所摄
有漏五蕴相续，
成为未来苦因，
是为遍行行苦。
因此轮回一切
22-2-22b
本性为苦如火坑。
了知此理的智者
解脱对有的贪着，
趣向无漏涅槃。
有漏轮回蕴相续
由其间断故有因，
此因非自在天等，
以正理见为业惑。
一切过失根源为我见之黑暗，
被无我明光摧毁者，
如同焚烧种子般，
轮回中出生永久遮断。
无害与真实义
自性若颠倒，
纵经努力也不能逆转，
因为心执着于彼方向。
证悟二无我法性义，
心之本性光明，
远离一切客尘，
不住涅槃最胜解脱。
断二障及习气，
具二清净而清净，
意之自性蕴及
其因消除故为乐。
证悟轮涅平等，
不住、无为、大常性，
有我无我戏论息，
获法性身胜义我。
十力十自在等
一切功德之本体，
缘于最胜果位而
发起最上菩提心。
有为无为
22-2-23a
诸法，
依缘而生或依缘假立。
由缘起力，
显现不虚妄，
未经观察暂现悦意，
然以理智观察则
全无实有成立，
因为各自自性为空。
于蕴相续与聚合，
执我仅是臆想而已。
观察则蕴非我，
离蕴亦无有我。


 །རྒྱུད་དང་ཚོགས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། །ཕྲེང་བ་དམག་ལ་སོགས་བཞིན་བརྫུན། །ཇི་ལྟར་ཡན་ལག་ཚོགས་རྣམས་ལ། །ཤིང་རྟ་ཞེས་སུ་བཏགས་མོད་ཀྱི། །ཡན་ལག་རེ་རེ་ཤིང་རྟ་མིན། །ཡན་ལག་རྣམས་ལས་གཞན་དུའང་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཤིང་རྟར་ཡན་ལག་དང་། །ཡན་ལག་ལ་ཡང་ཤིང་རྟ་མེད། །དེ་གཉིས་ཕན་ཚུན་ལྡན་མ་ཡིན། །ཚོགས་པ་དབྱིབས་ཀྱང་ཤིང་རྟ་མིན། །རྣམ་པ་བདུན་དུ་དཔྱད་ན་མ་གྲུབ་ཀྱང་། །རྟེན་འབྲེལ་དབང་གིས་སྣང་བ་བསླུ་མེད་ལ། །བཏགས་པ་ཙམ་གྱིས་ཤིང་རྟས་འཇིག་རྟེན་ན། །བྱ་བ་བྱེད་པ་བསྙོན་དུ་མི་ནུས་ལྟར། །རྣམ་པ་བདུན་དུ་དཔྱད་ན་བདག་མེད་ཀྱང་། །ཕུང་པོའི་རྒྱུན་དང་ཚོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས། །མ་བརྟག་བདག་གོ་སྙམ་པའི་བློ་འབྱུང་བས། །རྣམ་མང་བདེ་སྡུག་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་སྤྱོད། །གཟུགས་ནི་བདག་མ་ཡིན་ཞེས་གསུངས་ཏེ་བདག །
22-2-23b
གཟུགས་དང་མི་ལྡན་གཟུགས་ལ་བདག་ཡོད་མིན། །བདག་ལ་གཟུགས་མི་གནས་ཏེ་དེ་བཞིན་དུ། །ཕུང་པོ་ལྷག་མ་བཞི་ལ་སྦྱར་བར་བྱ། །ལྟ་རི་བདག་མེད་རྟོགས་པའི་རྡོ་རྗེ་ཡིས། །བཅོམ་བདག་གང་དང་ལྷན་ཅིག་འཇིག་འགྱུར་བ། །འཇིག་ཚོགས་ལྟ་རི་བརྟན་ལ་གནས་པ་ཡི། །རྩེ་མོ་མཐོར་གྱུར་ཉི་ཤུ་འདི་དག་གོ། །དེ་ལྟར་བདག་དེ་རྟག་པ་དང་། །ཁྱབ་དང་གཅིག་པུ་དབང་བསྒྱུར་སོགས། །གང་སྨྲས་རྨོངས་པའི་འཕྲུལ་འཁོར་ཏེ། །གཞི་མེད་ཁྱད་ཆོས་སྒྲོ་བཏགས་ཙམ། །རྟག་ན་གནས་སྐབས་མི་འཕོ་ཞིང་། །གཅིག་ན་ཁྱད་པར་སྣ་ཚོགས་མེད། །ཁྱབ་ན་ཐམས་ཅད་གཅིག་ཏུ་འགྱུར། །དབང་བསྒྱུར་མི་འདོད་འབྱུང་བ་ཅི། །དེའི་དངོས་ཚད་མས་མ་དམིགས་བཞིན། །དེ་ཡི་བདེ་བའི་ཡོ་བྱད་ཀྱིས། །དེ་སྒྲུབ་འཁྲུལ་པ་འབའ་ཞིག་སྟེ། །མོ་གཤམ་བུ་ཡི་གོས་བཞིན་ནོ།

直译简体中文
相续和聚集之说，
如同花环和军队般虚妄。
正如诸多部分聚集，
假名称为车辆，
然而单一部分非车，
也非离开部分另有车。
因此车上无部分，
部分上亦无车，
二者非互相拥有，
部分形状亦非车。
以七相观察则不成立，
但依缘起力显现不虚妄，
仅依假立车在世间中，
作用不可否认。
七相观察则无我，
依蕴相续与聚合，
不经观察生起我想，
如梦经历多种苦乐。
经中说色非我，我
22-2-23b
不具色，色中无我，
我中不住色，如是
应用于余四蕴。
无我见解金刚
所摧毁与之俱灭的
坚固住立的
身见高山二十种。
如是彼我为常住、
遍满、单一、主宰等，
皆是愚痴的机关，
无基而增益特性。
若常则状态不变，
若一则无种种差别，
若遍则一切成为一体，
若主宰何有不欲生起。
彼实体以量无所得，
而以其安乐资具
证成彼者唯是错乱，
如同石女子之衣服。


 །བདག་མེད་ཕུང་པོའི་རྒྱུན་ཙམ་ལ། །ཕན་དང་གནོད་པ་བསླུ་མེད་ཕྱིར། །བླང་དོར་ཇི་བཞིན་བྱེད་པ་ནི། །བདག་མེད་པ་ལ་ཤིན་ཏུ་རིགས། །བདག་ཡོད་དེ་ལ་ཆགས་བྲལ་ཉིད། །མི་སྲིད་དེ་ཕྱིར་འཁོར་བ་པ། །བདག་མེད་ཆགས་པ་ཀུན་བྲལ་ཏེ། །ཐར་པ་ཉིད་དུ་འགྲོ་བར་འགྱུར། །གང་ཟག་དག་ཏུ་སྒྲོ་འདོགས་པའི། །གདགས་གཞི་ཕུང་སོགས་ཀྱིས་མཚོན་པས། །ཕྱི་ནང་འཁོར་འདས་ཆོས་ཀུན་ཀྱང་། །རང་བཞིན་མེད་དེ་ཇི་ལྟར་ན། །སྒྱུ་མ་རྨི་ལམ་གཟུགས་བརྙན་དང་། །སྨིག་རྒྱུ་དང་ནི་
22-2-24a
ཆུའི་ཟླ་བ། །མིག་ཡོར་བྲག་ཆ་སྤྲུལ་པ་སྟེ། །སྒྱུ་མའི་དཔེ་བརྒྱད་དག་དང་མཚུངས། །རྟེན་འབྲེལ་དབང་གིས་སྣང་བ་འདིར། །སྣང་གཞི་ཕྲ་རབ་གཉིས་དག་གམ། །གཞན་དབང་ཤེས་པ་མི་སྟོང་སོགས། །འདོད་པ་དབུ་མའི་ལམ་ལས་གོལ། །གང་ཡང་དཔྱད་བཟོད་མི་འགྲུབ་པས། །རང་གི་ངོ་བོས་མི་སྟོང་པ། །ཅུང་ཟད་མེད་ཀྱང་སྟོང་བཞིན་དུ། །སྣང་བ་ཆོས་ཉིད་རིགས་པས་ཤེས། །གལ་ཏེ་བདག་ལས་བདག་སྐྱེ་ན། །སྐྱེ་བ་དོན་མེད་ཐུག་མེད་འགྱུར། །གཞན་ལས་གཞན་དག་འབྱུང་ན་ཡང་། །ཀུན་ལས་ཀུན་ཀྱང་འབྱུང་བར་འགྱུར། །གཉིས་ཀ་ལས་ནི་སྐྱེ་བ་ལ། །ཕྱོགས་གཉིས་བརྗོད་པའི་སྐྱོན་གྱིས་གནོད། །རྒྱུ་མེད་གཞན་ལ་མི་ལྟོས་ཕྱིར། །རྟག་ཏུ་ཡོད་པའམ་མེད་པར་འགྱུར། །ཆོས་གང་སྐྱེ་བ་མ་དམིགས་ན། །གནས་པ་ལ་སོགས་ག་ལ་ཡོད། །སྐྱེ་འགག་སོགས་སུ་སྣང་བ་ནི། །མ་བརྟགས་ཐ་སྙད་ཙམ་དུ་འདོད། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་དམིགས་ན་ནི། །ཐ་སྙད་བདེན་པ་དཔྱད་བཟོད་དང་། །དོན་དམ་སྐྱེ་བ་མི་ཁེགས་དང་། །འཕགས་ལམ་དངོས་པོའི་འཇིག་རྒྱུར་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་ཀྱང་། །སྐྱེ་བའི་ཆོ་འཕྲུལ་མི་འགག་པ། །སྐྱེ་དང་སྐྱེ་མེད་མཉམ་པའི་དོན། །དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་མཐོང་བར་འགྱུར། །དུ་མས་འབྲས་བུ་གཅིག་བསྐྱེད་ན། །གཅིག་དང་ཐ་དད་རྒྱུ་མེད་འགྱུར། །དུ་མས་དུ་མ་སྐྱེད་པ་ན། །
22-2-24b
འབྲས་བུའི་ངོ་བོ་གཅིག་མི་སྲིད། །གཅིག་གིས་དུ་མ་སྐྱེད་པ་ན། །ཐ་དད་འབྲས་བུ་མི་སྲིད་འགྱུར། །གཅིག་གིས་གཅིག་པུ་སྐྱེད་པ་ན། །རྒྱུ་ཚོགས་པ་ལ་དགོས་མེད་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་རྒྱུ་འབྲས་རྟེན་འབྲེལ་འདིར། །གཅིག་བདེན་བྲལ་ཕྱིར་ཐ་དད་མེད། །གཅིག་དང་ཐ་དད་བཏགས་ཙམ་ལས། །ཡང་དག་དོན་ལ་སྐྱེ་བ་མེད། །འབྲས་བུ་ཡོད་ན་རྒྱུ་མི་དགོས། །མེད་ན་རྒྱུ་ཡིས་སྐྱེད་མི་ནུས། །གཉིས་ཡིན་གཉིས་མིན་མི་སྲིད་པས། །དཔྱད་ན་སྐྱེ་བ་མི་འགྲུབ་བོ། །དེ་བཞིན་སྐྱེ་དང་འགག་པ་དང་། །གནས་དང་མི་གནས་བདག་ཡོད་མེད། །ངོ་བོས་མ་གྲུབ་བཏགས་པ་ཙམ། །གང་ཡང་དམིགས་སུ་མེད་པའི་ཕྱིར། །འདི་ཞེས་ཁས་ལེན་མེད་པ་ལ། །བྱིས་པ་རྣམས་ནི་སྐྲག་མོད་ཀྱི། །སོ་སོ་རང་རིག་ཐ་སྙད་བྲལ། །སྤྲོས་བྲལ་མཐོང་རྣམས་ཡིད་ཆེས་སོ།

直译简体中文
虽无我仅是蕴相续，
利害不虚妄故，
如理取舍之行为，
于无我极为合理。
若有我则离贪执，
不可能故轮回者。
无我远离一切贪，
必将趣向解脱。
增益为人我之
所依基础蕴等所表示，
外内轮回涅槃一切法，
皆无自性，为何如此？
如幻梦、影像、
阳焰及
22-2-24a
水中月影，
眼翳、回声、幻化，
与八种幻喻相同。
此缘起力所现，
无论显现基础微细二[谛]，
或他性识不空等，
皆为脱离中道之主张。
任何经观察不成立，
故无自性不空之
事物丝毫不存，然而
显现即法性，以理可知。
若自己从自己生，
则生无义且无穷，
若他从他生，
则一切从一切生。
从二者生起，
为二边过失所害，
无因不依他，
将恒有或恒无。
若不见任何法生，
住等又何有？
生灭等显现，
承认为未观察名言。
若见有生，
则名言谛经观察成立，
胜义生不遮，
圣道成为摧毁事物因。
故虽本来无生，
生之幻相不灭，
生与无生平等义，
以中道见。
若多因生一果，
则一异因变无因，
若多因生多果，
22-2-24b
果之本性一不可能。
若一因生多果，
异体果不可能，
若一因生一果，
因聚合则无需。
故因果缘起中，
离一实故无异，
一异仅是假立，
真实义中无生。
果若有则因不需，
若无则因不能生，
二俱、非二俱不可能，
观察则生不成立。
如是生及灭、
住与不住、有我无我，
自性不成仅假立，
任何不可得故。
于无所执持者，
凡夫虽恐惧，
然自证离名言，
见离戏论者深信。
;


 །དྲུག་གིས་ཅིག་ཆར་སྦྱར་བ་ན། །ཕྲ་རབ་རྡུལ་ཆ་དྲུག་ཏུ་འགྱུར། །དྲུག་པོ་དག་ནི་གོ་གཅིག་ན། །གོང་བུའང་རྡུལ་ཕྲན་ཙམ་དུ་འགྱུར། །དེ་ཕྱིར་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་ནི། །ཡན་ལག་ཚོགས་པར་བཤིག་ནས་སུ། །ཕྲ་བའི་རྡུལ་ཀྱང་མི་འགྲུབ་པ། །དེ་ལ་དངོས་པོ་ཇི་ལྟར་ཡོད། །སྐད་ཅིག་སྔ་ཕྱིའི་ཆ་ཅན་ཕྱིར། །དབུས་ཀྱི་སྐད་ཅིག་ཆ་བཅས་འགྱུར། །དེ་ལ་ཆ་ཤས་མེད་གྱུར་ན། །བསྐལ་པའང་སྐད་ཅིག་ཙམ་དུ་འགྱུར། །དེ་ལྟར་དཔྱད་ན་རྡུལ་དང་ནི། །དུས་མཐའི་ཆ་མེད་མི་འགྲུབ་པས། །
22-2-25a
དངོས་པོ་རྣམས་ཀྱི་རྩོམ་གཞི་ཞིག །བདེན་གྲུབ་འདོད་པ་ཀུན་བཏགས་ཙམ། །རྣམ་ཤེས་ཚོགས་བརྒྱད་སྣང་བ་ཡང་། །རྐྱེན་ལས་བྱུང་ཞིང་མི་རྟག་ལ། །རྣམ་པ་སྣ་ཚོགས་ཆ་བཅས་པས། །གཅིག་པུར་བདེན་པ་གང་ཡང་མེད། །གཟུང་འཛིན་གཉིས་སྟོང་ཤེས་པ་ཡང་། །ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་མ་གྲུབ་སྟེ། །དམིགས་སུ་རུང་ན་གཅིག་བདེན་མེད། །མི་རུང་བ་ལ་སྒྲུབ་བྱེད་བྲལ། །དེ་ཕྱིར་གཞན་དབང་རྣམས་ཤེས་ཉིད། །བདེན་གྲུབ་འདོད་པའང་ཀུན་བརྟགས་ཏེ། །རྟེན་འབྱུང་དབང་གིས་གང་སྣང་རྣམས། །ངོ་བོས་བདེན་པ་མི་སྲིད་དོ། །ལྡན་མིན་གནས་སྐབས་བཏགས་པ་ཙམ། །འདུས་མ་བྱས་ཀྱང་ངོ་བོས་དབེན། །དེ་ཕྱིར་འདུས་བྱས་འདུས་མ་བྱས། །གང་ལའང་གཅིག་བདེན་མི་འགྲུབ་བོ། །གཅིག་མེད་ཕྱིར་ན་དུ་མ་མེད། །གཅིག་དང་དུ་མར་མེད་གྱུར་ན། །རྣམ་པ་གཞན་དུ་བདེན་པ་ཞིག །མི་སྲིད་ཕུང་གསུམ་མེད་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་རྒྱུ་ལས་བྱུང་། །རྒྱུ་དང་རྐྱེན་ལས་གང་སྣང་བ། །རང་གི་ངོ་བོས་མ་གྲུབ་སྟེ། །བཅོས་མ་གཟུགས་བརྙན་ལྟ་བུ་ཉིད། །སྣང་ཡང་བདེན་པར་མ་གྲུབ་པས། །རྟག་ཆད་སྐྱེ་འགག་ལ་སོགས་བྲལ། །སྟོང་དང་རྟེན་འབྱུང་འབྲལ་མེད་ལ། །ཐ་སྙད་ཐམས་ཅད་རུང་བ་ཉིད། །བདེན་གཉིས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་ནི། །དབུ་མའི་ལམ་གྱིས་རྟོགས་བྱ་སྟེ། །སྣང་སྟོང་གཉིས་མེད་མཉམ་པ་ཉིད། །ཆོས་
22-2-25b
ཀྱི་དབྱིངས་ཞེས་མཐར་ཐུག་དོན། །བསམ་བརྗོད་བྲལ་བའི་དེ་ཁོ་ན། །སོ་སོ་རང་གིས་རིག་བྱའོ། །གང་གིས་ཡང་དག་དོན་འདི་རྟོགས། །དེ་ཡིས་ཐེག་པ་ཆེན་པོ་ཡི། །ལམ་དང་འབྲས་བུའི་ཡོན་ཏན་ཀུན། །ཇི་བཞིན་ངེས་པར་འགྲུབ་པ་ཡིན། །དེ་ལྟར་ཟབ་ཅིང་རྒྱ་ཆེ་བའི། །ཤེས་བྱའི་དོན་ལ་མ་རྨོངས་ཤིང་། །བློ་ལྡན་དམ་ཆོས་འཛིན་པ་དེས། །མདོ་སོགས་ཆོས་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་འཆད། །མདོ་སྡེ་དབྱངས་བསྙད་ལུང་བསྟན་ཚིགས་སུ་བཅད། །ཆེད་བརྗོད་གླེང་གཞི་རྟོགས་བརྗོད་དེ་ལྟར་བྱུང་། །སྐྱེས་རབས་རྒྱས་དང་རྨད་བྱུང་གཏན་ལ་དབབ། །འདི་དག་གསུང་རབས་ཡན་ལག་བཅུ་གཉིས་སོ། །འདུལ་བ་མདོ་སྡེ་མངོན་པ་སྟེ། །རྗོད་བྱེད་སྡེ་སྣོད་གསུམ་ཞེས་བྱ། །དེ་ཡིས་བརྗོད་བྱ་བསླབ་པ་གསུམ། །ཚུལ་ཁྲིམས་ཏིང་འཛིན་ཤེས་རབ་བོ། །དེ་དག་ཐེག་པ་ཆུང་ངུ་དང་། །ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་རྣམ་པར་དབྱེ། །དེ་ལ་ཐོས་བསམ་བསྒོམ་པ་ཡིས། །ཁམས་བརྟས་དོན་རྟོགས་གྲོལ་བར་བྱེད། །མིང་དོན་ངོ་བོ་ཁྱད་པར་དུ། །འདོགས་པའི་ཀུན་ཏུ་ཚོལ་བ་བཞི། །རྩ་བའི་སེམས་དང་རབ་དབྱེ་དང་། །དོན་དང་ངེས་འཛིན་བསྡོམ་པ་དང་། །སྨོན་པའི་སེམས་ནི་རྣམ་དྲུག་གིས། །ཆོས་ཀྱི་དོན་ལ་ཡོངས་སུ་འཇུག །རྟོག་དཔྱོད་བཅས་དང་དཔྱོད་པ་དང་། །རྟོག་དཔྱོད་གཉིས་བྲལ་ཚུལ་གྱིས་ནི། །ཞི་ལྷག་ཟུང་དུ་འཇུག་གསུམ་གྱིས། །ཆོས་ཀྱི་དམིགས་
22-2-26a
པ་ཚོལ་བར་བྱ། ༈ །རྟོགས་ནས་གཞན་ལ་སྨྲ་བ་ནི། །ཡི་གེ་མིང་དང་ཚིག་གི་ལམ། །རང་བཞིན་རྐྱེན་དང་རྣམ་འགྱུར་གསུམ། །དེ་ལས་བརྩམ་སྟེ་རྗོད་བྱེད་ངེས། །དབྱངས་དང་གསལ་བྱེད་ཡི་གེའི་ཚོགས། །སྔོན་རྗེས་མིང་གཞིར་འཇུག་པ་རྣམས། །འདུས་ལས་མིང་འབྱུང་དེ་ལའང་། །འདོད་རྒྱལ་རྗེས་གྲུབ་སོགས་སུ་དབྱེ། །ཆོས་དངོས་ལས་དང་བྱེད་པ་དང་། །ཆེད་དོན་འབྱུང་ཁུང་འབྲེལ་བ་དང་། །རྟེན་གནས་བོད་པ་རྣམ་དབྱེ་བརྒྱད། །གཞན་ཡང་ལྷག་བཅས་སྒྲ་སོགས་སོ།

直译简体中文
六个同时结合时，
极微尘成为六分，
若六者同处一位，
聚合体也仅如微尘大小。
因此一切有形物，
经分解为组成部分，
连微尘也不成立，
其中实体如何存在？
由于刹那有前后分，
中间刹那也成有分，
若其无有部分，
则劫也仅为一刹那。
如是观察微尘及
时间终点无分不成立，
22-2-25a
诸法之组成基础
实有之想仅是遍计。
八识聚之显现，
从缘而生且无常，
形态多样有部分，
故无任何实一存在。
离能取所取二者的心识，
自性亦不成立，
可见则无实一，
不可见则无法证成。
因此他性即识性，
实有之想亦是遍计，
缘起力所现之一切，
自性实有不可能。
不相应法仅假立，
无为法亦无自性，
故有为与无为，
任何中实一不成立。
无一故无多，
若无一与多，
则其他方式实有
不可能因无第三类故。
一切诸法从因生，
从因缘所现者，
以自性不成立，
如同人造影像。
虽现而无实有，
故离常断生灭等，
空性与缘起不离，
一切名言皆可立。
二谛双运，
以中道而证悟，
显空不二平等性，
法
22-2-25b
界为究竟义。
离思离言之真实，
由自证而了知。
谁能证悟此真实义，
彼能于大乘
道与果之功德
如实决定成就。
如是甚深广大
所知义不迷惑，
具慧持正法者，
解说经等法门。
经、应颂、授记、偈颂、
自说、缘起、譬喻、本生、
方广、未曾有、论议、
此十二分教法。
律、经、论，
能诠三藏。
所诠三学：
戒定慧。
分为小乘
与大乘二种。
依闻思修
增益体力、了解义理而解脱。
名义体性差别
建立之四寻求。
根本心及分类、
义理与决定总结、
发愿等六种心，
全面进入法义。
有寻有伺、唯伺、
离寻伺三种方式，
以止观双运三法，
寻求法之所
22-2-26a
缘。
了悟后向他宣说，
以字、名、句之道。
自性、缘、变化三种，
依此确定能诠。
元音与辅音字聚，
作为前缀、后缀、字根，
由集合产生名称，
可分为约定俗成、随成等。
体性、作业、能作、
为谁、来源、关联、
所依、呼唤八种格，
另有带余声等。


 །ལས་འཛིན་པ་གཉིས་གྲངས་མེད་པ། །འབྲུ་མང་པོ་དང་དེའི་སྐྱེས་བུ། །ཟླས་དབྱེ་ཞེས་བྱ་ཚིག་སྡུད་དྲུག །དེ་སོགས་སྒྲ་ཡི་མཚན་ཉིད་ཤེས། །བཅད་ལྷུག་སྤེལ་མའི་རང་བཞིན་དག །ཡིད་འཕྲོག་རྒྱན་གྱི་ཉམས་ལྡན་ཞིང་། །དོན་གསལ་ཚང་ཞིང་ངེས་པ་ཡི། །ཚུལ་གྱིས་སྨྲ་བའི་དབང་ཕྱུག་ཐོབ། །བདེན་གཉིས་དཔྱོད་པའི་ཚད་མ་གཉིས། །དབྱེ་ན་བྱ་བ་བྱེད་པ་དང་། །ལྟོས་པ་ཆོས་ཉིད་འཐད་སྒྲུབ་ཀྱི། །རིགས་པ་རྣམ་པ་བཞི་ཞེས་གསུངས། །དབང་པོ་ཡིད་དང་རང་རིག་དང་། །རྣལ་འབྱོར་མངོན་སུམ་རྣམ་པ་བཞི། །ཕྱོགས་ཆོས་རྗེས་འགྲོ་ལྡོག་ཁྱབ་ལ། །ཚུལ་གསུམ་ཞེས་བྱ་དེ་ཚང་ན། །ཡང་དག་རྟགས་ཡིན་གཞན་ལྟར་སྣང་། །དེ་ཡང་རྟོག་གེའི་ཚིག་དོན་བརྒྱད། །མངོན་སུམ་དང་ནི་རྗེས་སུ་དཔག །ལྟར་སྣང་བཅས་པ་བདག་རིག་བྱེད། །སྒྲུབ་པ་དང་ནི་སུན་འབྱིན་པ། །ལྟར་སྣང་
22-2-26b
བཅས་པ་གཞན་གོ་བྱེད། །འབྲས་བུ་རང་བཞིན་མི་དམིགས་པའི། །རྟགས་གསུམ་ནང་གི་དབྱེ་བ་བཅས། །རྩོད་པའི་གཞི་ནི་གང་ཞིག་ལ། །སྨྲ་བའི་རྒྱན་དང་ལྡན་པ་ཡིས། །སྒྲུབ་དང་སུན་འབྱིན་ལེགས་སྨྲས་པ། །འབེལ་བའི་གཏམ་གྱིས་དོན་གསལ་བྱེད། །དེ་ལྟར་རིགས་པས་ཚུལ་བཞིན་དུ། །ངེས་ལས་རྟོན་པ་བཞི་འབྱུང་ཞིང་། །གསུང་རབ་རྣམས་ཀྱི་དགོངས་དོན་ལ། །དྲང་ངེས་ལེགས་པར་ཕྱེ་བ་ཡིས། །མ་རྟོགས་ལོག་རྟོག་ཐེ་ཚོམ་གྱི། །མུན་པ་རྣམ་པར་བསལ་བྱས་ནས། །ཡེ་ཤེས་སྣང་བ་རབ་རྒྱས་པས། །སྤོབས་པའི་གཏེར་ཆེན་བརྒྱད་གྲོལ་ཏེ། །དྲན་དང་བློ་གྲོས་རྟོགས་པ་དང་། །གཟུངས་སྤོབས་ཆོས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས། །སྒྲུབ་པ་བརྒྱད་ལྡན་སྐྱེས་བུ་དེའི། །དོན་གཉིས་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པར་འགྱུར། །རྒྱལ་བའི་ཆོས་མཛོད་ལ་མཁས་ཕྱིར། །སྡོམ་བྱང་འདི་ཉིད་ལེགས་པར་སྦྱར། །འདི་ཡི་དགེ་བས་འགྲོ་ཀུན་གྱིས། །ཟབ་རྒྱས་ཤེས་རབ་ཐོབ་པར་ཤོག །ཅེས་པའང་མི་ཕམ་འཇམ་དཔལ་དགྱེས་པས་བཀོད་པ་དགེ་ལེགས་སུ་གྱུར་ཅིག །མངྒ་ལཾ།། ༈ །།མཁས་ཚུལ་འཇུག་སྒོའི་སྡོམ་བྱང་ནི། །པར་དུ་བསྐྲུན་དགེས་བདག་སོགས་འགྲོ། །རྒྱལ་བའི་ཆོས་མཛོད་ལ་མཁས་ཤིང་། །ཟབ་ཡངས་ཤེས་རབ་ཐོབ་གྱུར་ཅིག །ཅེས་པའང་རྣམ་དཀར་བྱེད་པོ་བཀྲ་ཤིས་དཔལ་འབྱོར་ནས་སྨོན་པའོ།

直译简体中文
持业与依主无数种，
多字及其补语，
同位格等六种复合词，
了知此等语言特征。
诗歌、散文、混合之性质，
具有夺人心魄的修饰韵味，
意义明晰完整确定之
方式而获得言辞自在。
观察二谛的二种量，
分为作用、作者、
相对、法性成立之
四种正理。
根识、意识、自证和
瑜伽现量四种，
周遍主题、顺行、逆行，
称为三条件，若具足，
则为正确能立，否则似因。
此即逻辑八种对象：
现量和比量，
含似现量为自了知，
立宗和破斥，
22-2-26b
含似立破为令他了知，
果相、自性、不可得
三种能立含内部分类。
对于争论之基础，
具有言辞修饰者，
以善说的立宗和破斥，
使用相关言论明示义理。
如是以理如法
确定则生四依，
诸经教之意义
善加区分了义不了义，
消除不解、误解、疑惑之
黑暗后，
智慧光明广大照耀，
解脱八大辩才宝藏：
念、智慧、证悟、
总持辩才、正法、菩提心、
修行八德具足之人，
二种利益自然成就。
为通达佛法宝藏，
故善造此总结纲要。
以此善业愿众生，
获得甚深广大智慧。
此乃麦彭蒋巴吉巴所著，祝愿吉祥！
《学者之道入门》总纲目
愿以印刷之善业使我等众生
通达佛法宝藏，
获得甚深广大智慧！
此亦由白业行者扎西班觉发愿。


། །།
22-3-1a


目录
入智者论总录

直译简体中文
22-3-1a
目录
入智者论总录
;


